ΙΛΙΑΔΟΣ  -  ΡΑΨΩΔΙΑ  Ψ΄

(στίχοι  : 534-675)

[Μετάφραση : ΙΑΚΩΒΟΥ  ΠΟΛΥΛΑ]

 

Τον είδε και συμπόνεσεν εκείνον ο Πηλείδης

και αυτούς τους λόγους είπ’ευθύς στην μέσην των Αργείων:

 

τὸν δὲ ἰδὼν ᾤκτειρε ποδάρκης δῖος Ἀχιλλεύς,

στὰς δ᾽ ἄρ᾽ ἐν Ἀργείοις ἔπεα πτερόεντ᾽ ἀγόρευε· 535

 

«Ύστερος ο καλύτερος με τ’ άλογό του φθάνει

αλλ’ όπως πρέπει, ας του δοθεί το δεύτερο βραβείον

και του Τυδέως ο υιός ας λάβη τα πρωτεία.».

 

λοῖσθος ἀνὴρ ὤριστος[1] ἐλαύνει μώνυχας ἵππους·

ἀλλ᾽ ἄγε δή οἱ δῶμεν ἀέθλιον ὡς ἐπιεικὲς

δεύτερ᾽· ἀτὰρ τὰ πρῶτα φερέσθω Τυδέος υἱός.

 

Όλ’ οι Αχαιοί συμφώνησαν να γίνει αυτό που είπε

και την φοράδα παρευθύς θα του έδιδε ο Πηλείδης

εάν δεν εσηκώνονταν να ειπεί το δίκαιόν του

ο Αντίλοχος, του Νέστορος υιός, στον Αχιλλέα:

 

ὣς ἔφαθ᾽, οἳ δ᾽ ἄρα πάντες ἐπῄνεον ὡς ἐκέλευε.

καί νύ κέ οἱ πόρεν ἵππον, ἐπῄνησαν γὰρ Ἀχαιοί,

εἰ μὴ ἄρ᾽ Ἀντίλοχος μεγαθύμου Νέστορος υἱὸς

Πηλεΐδην Ἀχιλῆα δίκῃ ἠμείψατ᾽ ἀναστάς·

 

«Θα σου θυμώσω δυνατά, Πηλείδη, αν τούτο κάμεις.

Συ το βραβείο μου αφαιρείς, θαρρώ, γιατί του επάθαν

τα γρήγορα πουλάρια του, τ’ αμάξι του κι εκείνος,

ο εξαίσιος. Αλλ’ ας έκαμνεν ευχές των αθανάτων

και τότε δεν θα έρχονταν ο ύστερος απ’ όλους.

Αλλ’ αν σου είναι αγαπητός κι εγκάρδια τον λυπείσαι,

πλήθιο χρυσάφι και χαλκός υπάρχει στην σκηνήν σου,

πρόβατα, δούλες και λαμπρά πτερόποδα πουλάρια.

Πάρε απ’ αυτά και δώσε του, κατόπι ή αμέσως τώρα

βραβείον και λαμπρότερο να σ’ επαινέσουν όλοι.

Και τούτην δεν θα δώσω εγώ. Και όποιος θελήσει ανδρείος

να μου την πάρει ας έλθει εδώ μ’ εμέ να πολεμήσει.».

 

ὦ Ἀχιλεῦ μάλα τοι κεχολώσομαι αἴ κε τελέσσῃς

τοῦτο ἔπος· μέλλεις γὰρ ἀφαιρήσεσθαι ἄεθλον

τὰ φρονέων ὅτι οἱ βλάβεν ἅρματα καὶ ταχέ᾽ ἵππω

αὐτός τ᾽ ἐσθλὸς ἐών· ἀλλ᾽ ὤφελεν ἀθανάτοισιν

εὔχεσθαι· τό κεν οὔ τι πανύστατος ἦλθε διώκων.

εἰ δέ μιν οἰκτίρεις καί τοι φίλος ἔπλετο θυμῷ

ἔστί τοι ἐν κλισίῃ χρυσὸς πολύς, ἔστι δὲ χαλκὸς

καὶ πρόβατ᾽, εἰσὶ δέ τοι δμῳαὶ καὶ μώνυχες ἵπποι·

τῶν οἱ ἔπειτ᾽ ἀνελὼν δόμεναι καὶ μεῖζον ἄεθλον

ἠὲ καὶ αὐτίκα νῦν, ἵνα σ᾽ αἰνήσωσιν Ἀχαιοί.

τὴν δ᾽ ἐγὼ οὐ δώσω· περὶ δ᾽ αὐτῆς πειρηθήτω

ἀνδρῶν ὅς κ᾽ ἐθέλῃσιν ἐμοὶ χείρεσσι μάχεσθαι.

 

Εις τούτα εχαμογέλασε ο ισόθεος Πηλείδης,

του άρεσ’ ο Αντίλοχος ο αγαπητός του φίλος

και προς αυτόν απάντησε: «Κι εάν θελήσεις κι άλλο

από δικό μου, Αντίλοχε, του Ευμήλου εγώ να δώσω

θενά το κάμω πρόθυμα. Τον θώρακα ας λάβη

αυτόν που επήρα λάφυρον απ’ τον Αστεροπαίον,

χάλκινον, και κασσίτερος λαμπρός τον περιχύνει.

Θα το’χει κτήμ’ ατίμητο.». Κι ευθύς στον ποθητόν του

είπε τον Αυτομέδοντα τον θώρακα να φέρει

απ’ την σκηνήν. Τον έφερε εκείνος και του Ευμήλου

τον έδωκε, οπού ολόχαρος στα χέρια του τον πήρε.

 

ὣς φάτο, μείδησεν δὲ ποδάρκης δῖος Ἀχιλλεὺς  555

χαίρων Ἀντιλόχῳ, ὅτι οἱ φίλος ἦεν ἑταῖρος·

καί μιν ἀμειβόμενος ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·

Ἀντίλοχ᾽, εἰ μὲν δή με κελεύεις οἴκοθεν ἄλλο

Εὐμήλῳ ἐπιδοῦναι, ἐγὼ δέ κε καὶ τὸ τελέσσω.

δώσω οἱ θώρηκα, τὸν Ἀστεροπαῖον ἀπηύρων 560

χάλκεον, ᾧ πέρι χεῦμα φαεινοῦ κασσιτέροιο

ἀμφιδεδίνηται· πολέος δέ οἱ ἄξιος ἔσται.

ἦ ῥα, καὶ Αὐτομέδοντι φίλῳ ἐκέλευσεν ἑταίρῳ

οἰσέμεναι κλισίηθεν· ὃ δ᾽ ᾤχετο καί οἱ ἔνεικεν,

Εὐμήλῳ δ᾽ ἐν χερσὶ τίθει· ὃ δὲ δέξατο χαίρων. 565

 

Τότε βαρύς απ’ την χολήν που είχεν του Αντιλόχου

σηκώθηκε ο Μενέλαος. Και ο κήρυκας στο χέρι

σκήπτρο του δίδει και σιωπήν κηρύττει των Αργείων.

Και ο θείος άνδρας άρχισεν: «Ω φρόνιμε όχι πλέον

Αντίλοχε, τι έκαμες! Μου εθόλωσες την δόξαν,

εκείνα τα οκνότατα πουλάρια σου έμπροσθέν μου

έσπρωξες και μου εμπόδισες τους ίππους εις τον δρόμον.

Αλλά σεις όλ’ οι αρχηγοί προστάτες των Αργείων

χωρίς να προτιμήσετε κανέναν κρίνετέ μας,

μη κάποιος των Αχαιών τούτον ειπεί τον λόγον:

 

 

τοῖσι δὲ καὶ Μενέλαος ἀνίστατο θυμὸν ἀχεύων

Ἀντιλόχῳ ἄμοτον κεχολωμένος· ἐν δ᾽ ἄρα κῆρυξ

χειρὶ σκῆπτρον ἔθηκε, σιωπῆσαί τε κέλευσεν

Ἀργείους· ὃ δ᾽ ἔπειτα μετηύδα ἰσόθεος φώς·

Ἀντίλοχε πρόσθεν πεπνυμένε ποῖον ἔρεξας.       570

ᾔσχυνας μὲν ἐμὴν ἀρετήν, βλάψας δέ μοι ἵππους

τοὺς σοὺς πρόσθε βαλών, οἵ τοι πολὺ χείρονες ἦσαν.

ἀλλ᾽ ἄγετ᾽ Ἀργείων ἡγήτορες ἠδὲ μέδοντες

ἐς μέσον ἀμφοτέροισι δικάσσατε, μὴ δ᾽ ἐπ᾽ ἀρωγῇ,

μή ποτέ τις εἴπῃσιν Ἀχαιῶν χαλκοχιτώνων·    575

 

«Με ψέματα ο Μενέλαος επήρε την φοράδα

του Αντίλοχου, αν κι είχε αυτός χειρότερους τους ίππους,

αλλ’ είναι αυτός ανώτερος πολύ στο μεγαλείον.».

Ἀντίλοχον ψεύδεσσι βιησάμενος Μενέλαος

οἴχεται ἵππον ἄγων, ὅτι οἱ πολὺ χείρονες ἦσαν

ἵπποι, αὐτὸς δὲ κρείσσων ἀρετῇ τε βίῃ τε.

 

 

Αλλά θα κρίνω ευθύς εγώ, και δεν θα με αποπάρει

των Δαναών, θαρρώ, κανείς. Θα είμαι δικαιοκρίτης.

Αντίλοχε διόθρεφτε, έλα, σαν θέλει ο νόμος

στήσου στην άμαξαν εμπρός ολόρθος και στους ίππους,

πάρε την ίδια μάστιγα, που πρώτα εκυβερνούσες,

και πιάνοντας τους ίππους σου, του Ποσειδώνος κάμε

όρκον που δεν μου εμπόδισες μ’ επιβουλήν τ’ αμάξι.».

 

εἰ δ᾽ ἄγ᾽ ἐγὼν αὐτὸς δικάσω, καί μ᾽ οὔ τινά φημι

ἄλλον ἐπιπλήξειν Δαναῶν· ἰθεῖα γὰρ ἔσται.       580

Ἀντίλοχ᾽ εἰ δ᾽ ἄγε δεῦρο διοτρεφές, ἣ θέμις ἐστί,

στὰς ἵππων προπάροιθε καὶ ἅρματος, αὐτὰρ ἱμάσθλην[2]

χερσὶν ἔχε ῥαδινήν, ᾗ περ τὸ πρόσθεν ἔλαυνες,

ἵππων ἁψάμενος γαιήοχον ἐννοσίγαιον

ὄμνυθι[3] μὴ μὲν ἑκὼν τὸ ἐμὸν δόλῳ ἅρμα πεδῆσαι.                                                                                            

 

Και ο φρόνιμος Αντίλοχος απάντησε και του είπε:

 

τὸν δ᾽ αὖτ᾽ Ἀντίλοχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·

 

«Πραϋνου τώρα, ότ’ είμ’ εγώ πολύ νεώτερός σου,

σεπτέ Μενέλαε, και συ  καλύτερός μου εις όλα.

Γνωρίζεις πόσον εύκολα παρανομούν οι νέοι.

Ο νους τους γοργοκίνητος ισχνήν την σκέψην έχει.

Όθεν μαλάξου. Μόνος μου σου δίδω την φοράδα

που εκέρδισα. Και αν άλλο τι δικό μου να σου δώσω

ήθελες και καλύτερο, σου το’δινα ολοψύχως,

παρ’ από σε, διόθρεφτε, να χάσω την αγάπην

ολοζωής μου και σ’ εμέ οργή να πέσει θεία.».

 

ἄνσχεο νῦν· πολλὸν γὰρ ἔγωγε νεώτερός εἰμι

σεῖο ἄναξ Μενέλαε, σὺ δὲ πρότερος καὶ ἀρείων.

οἶσθ᾽ οἷαι νέου ἀνδρὸς ὑπερβασίαι τελέθουσι·

κραιπνότερος μὲν γάρ τε νόος, λεπτὴ δέ τε μῆτις.   

τώ τοι ἐπιτλήτω κραδίη· ἵππον δέ τοι αὐτὸς

δώσω, τὴν ἀρόμην. εἰ καί νύ κεν οἴκοθεν ἄλλο

μεῖζον ἐπαιτήσειας, ἄφαρ κέ τοι αὐτίκα δοῦναι

βουλοίμην ἢ σοί γε διοτρεφὲς ἤματα πάντα

ἐκ θυμοῦ πεσέειν καὶ δαίμοσιν εἶναι ἀλιτρός.      595

 

Και την φοράδα οδήγησεν ευθύς ο Νεστορίδης

κι έδωκε στον Μενέλαον, που στην καρδιά του ευφράνθη,

καθώς εις τα πυκνά σπαρτά που τον αγρόν σκεπάζουν

καλή δροσιά ζωογονεί τα φουντωμέν’ αστάχια.

Ομοίως, ω Μενέλαε, μέσα η καρδιά σου ευφράνθη.

Και προς αυτόν απάντησε με λόγια φτερωμένα:

 

ἦ ῥα καὶ ἵππον ἄγων μεγαθύμου Νέστορος υἱὸς

ἐν χείρεσσι τίθει Μενελάου· τοῖο δὲ θυμὸς

ἰάνθη ὡς εἴ τε περὶ σταχύεσσιν ἐέρση

ληΐου ἀλδήσκοντος, ὅτε φρίσσουσιν ἄρουραι·

ὣς ἄρα σοὶ Μενέλαε μετὰ φρεσὶ θυμὸς ἰάνθη.     600

καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·

 

«Και αφ’ εαυτού μου, Αντίλοχε, συγκρίνω τον θυμόν μου

να παύσω, ότι αστόχαστος και ασύστατος δεν ήσουν

ποτέ σου, αλλά εδώ τον νουν ενίκησε η νεότης.

Καλύτερούς σου στο εξής φυλάξου ν’ απατήσεις.

Κι εύκολα δεν θα μ’ έπειθε των Αχαιών κανένας.

Αλλ’ έπαθες εσύ πολλά κι εμόχθησες για μένα

συ και ο πατέρας σου ο λαμπρός με τον αυτάδελφόν σου.

 

Ἀντίλοχε νῦν μέν τοι ἐγὼν ὑποείξομαι αὐτὸς

χωόμενος, ἐπεὶ οὔ τι παρήορος οὐδ᾽ ἀεσίφρων

ἦσθα πάρος· νῦν αὖτε νόον νίκησε νεοίη.

δεύτερον αὖτ᾽ ἀλέασθαι ἀμείνονας ἠπεροπεύειν.     

οὐ γάρ κέν με τάχ᾽ ἄλλος ἀνὴρ παρέπεισεν Ἀχαιῶν.

ἀλλὰ σὺ γὰρ δὴ πολλὰ πάθες καὶ πολλὰ μόγησας

σός τε πατὴρ ἀγαθὸς καὶ ἀδελφεὸς εἵνεκ᾽ ἐμεῖο·

 

μου επρόσπεσες και τούτο αρκεί. Και τη φοράδ’ , αν κι είναι

δική μου, λάβε την εσύ για να γνωρίσουν όλοι

ότι καρδιά περήφανην και αμάλακτην δεν έχω.».

 

τώ τοι λισσομένῳ ἐπιπείσομαι, ἠδὲ καὶ ἵππον

δώσω ἐμήν περ ἐοῦσαν, ἵνα γνώωσι καὶ οἵδε

ὡς ἐμὸς οὔ ποτε θυμὸς ὑπερφίαλος καὶ ἀπηνής.

 

Είπε και του Νοήμονος συντρόφου του Αντιλόχου

την έδωκε, κι επήρε αυτός το λαμπερό λεβέτι.

Τέταρτος δυο τάλαντα χρυσάφι ο Μηριόνης.

Πέμπτο βραβείο έμενε η δίχερη φιάλη.

Εκείνην έφερ’ ο Αχιλλεύς ανάμεσα στο πλήθος

στον Νέστορα και, «λάβε αυτό», του είπε, «γέροντά μου,

σαν του Πατρόκλου ενθύμημα να το’χεις οπού ετάφη.

Τι εκείνον πλέον δεν θα ιδείς στην μέσην των Αργείων.

Και το βραβείον τούτο εγώ σου δίνω χαρισμένο.

Ότι και συ ν’ αγωνισθείς, θαρρώ, δεν θα θελήσεις

στο πάλαιμα ή στο γρόνθισμα, στο τρέξιμο ή στ’ ακόντι

ότι απ’ το γήρας το κακόν εκόπ’ η δύναμίς σου.».

 

ἦ ῥα, καὶ Ἀντιλόχοιο Νοήμονι δῶκεν ἑταίρῳ

ἵππον ἄγειν· ὃ δ᾽ ἔπειτα λέβηθ᾽ ἕλε παμφανόωντα.

Μηριόνης δ᾽ ἀνάειρε δύω χρυσοῖο τάλαντα

τέτρατος, ὡς ἔλασεν. πέμπτον δ᾽ ὑπελείπετ᾽ ἄεθλον,                                                                              

ἀμφίθετος φιάλη· τὴν Νέστορι δῶκεν Ἀχιλλεὺς

Ἀργείων ἀν᾽ ἀγῶνα φέρων, καὶ ἔειπε παραστάς·

τῆ νῦν, καὶ σοὶ τοῦτο γέρον κειμήλιον ἔστω

Πατρόκλοιο τάφου μνῆμ᾽ ἔμμεναι· οὐ γὰρ ἔτ᾽ αὐτὸν

ὄψῃ ἐν Ἀργείοισι· δίδωμι δέ τοι τόδ᾽ ἄεθλον      620

αὔτως· οὐ γὰρ πύξ γε μαχήσεαι, οὐδὲ παλαίσεις,

οὐδ᾽ ἔτ᾽ ἀκοντιστὺν ἐσδύσεαι, οὐδὲ πόδεσσι

θεύσεαι[4]· ἤδη γὰρ χαλεπὸν κατὰ γῆρας ἐπείγει.

 

Και την φιάλην του’βαλε στα χέρια. Την επήρε

περίχαρος ο γέροντας και είπε του Αχιλλέως:

 

ὣς εἰπὼν ἐν χερσὶ τίθει· ὃ δ᾽ ἐδέξατο χαίρων,

καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·     625

 

«Λόγια τωόντι αληθινά, επρόφερες, παιδί μου

εμάργωσαν τα μέλη μου, τα πόδια και τα χέρια

που εδώ στους ώμους φτερωτά κινούνταν και τα δύο.

Που είναι η νιότη μου κι η ανδρειά που στον Βουπράσι εφάνη

σαν έθαπταν οι Επειοί τον μέγαν πολεμάρχον

Αμαρυγκέα, κι έθεσαν αγώνα τα παιδιά του.

Εκεί κανείς των Επειών μ’ εμέ δεν ομοιώθη

ή των γενναίων Αιτωλών, αλλ’ ούτε των Πυλίων.

 

ναὶ δὴ ταῦτά γε πάντα τέκος κατὰ μοῖραν ἔειπες·

οὐ γὰρ ἔτ᾽ ἔμπεδα γυῖα φίλος πόδες, οὐδέ τι χεῖρες

ὤμων ἀμφοτέρωθεν ἐπαΐσσονται ἐλαφραί.

εἴθ᾽ ὣς ἡβώοιμι βίη τέ μοι ἔμπεδος εἴη

ὡς ὁπότε κρείοντ᾽ Ἀμαρυγκέα θάπτον Ἐπειοὶ  630

Βουπρασίῳ, παῖδες δ᾽ ἔθεσαν βασιλῆος ἄεθλα*·

ἔνθ᾽ οὔ τίς μοι ὁμοῖος ἀνὴρ γένετ᾽, οὔτ᾽ ἄρ᾽ Ἐπειῶν

οὔτ᾽ αὐτῶν Πυλίων οὔτ᾽ Αἰτωλῶν μεγαθύμων.

 

 

Τον Κλυταιμήδη ενίκησα στους γρόνθους Ηνοπίδην,

στην πάλην τον Πλευρώνιον, κατόπιν τον Αγκαίον,

και τον εξαίσιον Ίφικλον στα πόδια και κατόπιν

στ’ ακόντι τον Πολύδωρον και αντάμα τον Φυλέα.

Μόνον οι Ακτορίωνες στους ίππους μ’επεράσαν,

διπλοί μου σπρώχθηκαν εμπρός με ζήλον να κερδίσουν

εκείνα που ήσαν ύστερα λαμπρότατα βραβεία.

Δίδυμοι αυτοί, και σταθερώς εκυβερνούσ’ ο ένας

εκυβερνούσε σταθερώς κι εμάστιζεν ο άλλος.

 

πὺξ μὲν ἐνίκησα Κλυτομήδεα Ἤνοπος υἱόν,

Ἀγκαῖον δὲ πάλῃ Πλευρώνιον, ὅς μοι ἀνέστη·  635

Ἴφικλον δὲ πόδεσσι παρέδραμον ἐσθλὸν ἐόντα,

δουρὶ δ᾽ ὑπειρέβαλον Φυλῆά τε καὶ Πολύδωρον.

οἴοισίν μ᾽ ἵπποισι παρήλασαν Ἀκτορίωνε[5]

πλήθει πρόσθε βαλόντες ἀγασσάμενοι περὶ νίκης,

οὕνεκα δὴ τὰ μέγιστα παρ᾽ αὐτόθι λείπετ᾽ ἄεθλα.  

οἳ δ᾽ ἄρ᾽ ἔσαν δίδυμοι· ὃ μὲν ἔμπεδον ἡνιόχευεν,

ἔμπεδον ἡνιόχευ᾽, ὃ δ᾽ ἄρα μάστιγι κέλευεν.

 

 

Ιδού ποιος ήμουν μια φορά. Στους νέους τώρ’ αφήνω

έργα παρόμοια. Κι εγώ στο μαύρο γήρας πρέπει

να υπακούσω, αν κι έλαμπα στην μέση των ηρώων.

Αλλ’ άμε κι ενταφίαζε τον φίλον σου με αγώνες.

Μου είναι ακριβό το χάρισμα και χαίρεται η ψυχή μου

που εμέ τον φίλον πάντοτε θυμάσαι και γνωρίζεις

πόση τιμή, των Αχαιών ανάμεσα μου πρέπει.

Και οι θεοί μ’ ό,τι αγαπάς να σου το ανταποδώσουν.».

 

ὥς ποτ᾽ ἔον· νῦν αὖτε νεώτεροι ἀντιοώντων

ἔργων τοιούτων· ἐμὲ δὲ χρὴ γήραϊ λυγρῷ

πείθεσθαι, τότε δ᾽ αὖτε μετέπρεπον ἡρώεσσιν.   645

ἀλλ᾽ ἴθι καὶ σὸν ἑταῖρον ἀέθλοισι κτερέϊζε.

τοῦτο δ᾽ ἐγὼ πρόφρων δέχομαι, χαίρει δέ μοι ἦτορ,

ὥς μευ ἀεὶ μέμνησαι ἐνηέος, οὐδέ σε λήθω,

τιμῆς ἧς τέ μ᾽ ἔοικε τετιμῆσθαι μετ᾽ Ἀχαιοῖς.

σοὶ δὲ θεοὶ τῶνδ᾽ ἀντὶ χάριν μενοεικέα δοῖεν.    650

 

Το εγκώμιον όλον άκουσε του Νέστορος κι εβγήκε

μέσ’ απ’ το πλήθος ο Αχιλλεύς και της γρονθομαχίας

της τρομερής κατέθεσεν αμέσως τα βραβεία.

Έφερε κι έδεσεν εκεί του κύκλου μες στη μέση

άστρωτο, κακοδάμαστο εξάχρονο μουλάρι.

Κι ένα ποτήρι δίκουπο να λάβει ο νικημένος.

Και ορθός εστήθη κι έλεγε στην μέσην των Αργείων:

 

ὣς φάτο, Πηλεΐδης δὲ πολὺν καθ᾽ ὅμιλον Ἀχαιῶν

ᾤχετ᾽, ἐπεὶ πάντ᾽ αἶνον ἐπέκλυε Νηλεΐδαο.  

αὐτὰρ ὃ πυγμαχίης ἀλεγεινῆς θῆκεν ἄεθλα·

ἡμίονον ταλαεργὸν ἄγων κατέδησ᾽ ἐν ἀγῶνι

ἑξέτε᾽ ἀδμήτην, ἥ τ᾽ ἀλγίστη δαμάσασθαι·         655

τῷ δ᾽ ἄρα νικηθέντι τίθει δέπας ἀμφικύπελλον.

στῆ δ᾽ ὀρθὸς καὶ μῦθον ἐν Ἀργείοισιν ἔειπεν·

 

«Ατρείδες και όλ’ οι Αχαιοί με τες καλές κνημίδες,

ας έλθουν δυο δυνατοί γι’ αυτά ν’ αντισηκώσουν

 

Ἀτρεΐδη τε καὶ ἄλλοι ἐϋκνήμιδες Ἀχαιοὶ

ἄνδρε δύω περὶ τῶνδε κελεύομεν, ὥ περ ἀρίστω,

 

πολύ ψηλά τους γρόνθους τους και εις όποιον απ’ τους δυο

ο Απόλλων δώσει δύναμην, κι οι Αχαιοί το κρίνουν,

ας πάρει το φερέπονο μουλάρι στην σκηνήν του

και ο νικημένος να χαρεί το δίκουπο ποτήρι.».

 

πὺξ μάλ᾽ ἀνασχομένω πεπληγέμεν· ᾧ δέ κ᾽ Ἀπόλλων                                                                         

δώῃ καμμονίην, γνώωσι δὲ πάντες Ἀχαιοί,

ἡμίονον ταλαεργὸν ἄγων κλισίην δὲ νεέσθω·

αὐτὰρ ὃ νικηθεὶς δέπας οἴσεται ἀμφικύπελλον.

 

Στον λόγον του επετάχθη ευθύς άνδρας τρανός κι ωραίος

ο Πανοπείδης Επειός, εξαίσιος γρονθομάχος.

Και πιάνοντας το εργατικό τετράποδο τους είπεν:

 

ὣς ἔφατ᾽, ὄρνυτο δ᾽ αὐτίκ᾽ ἀνὴρ ἠΰς τε μέγας τε

εἰδὼς πυγμαχίης υἱὸς Πανοπῆος Ἐπειός,    665

ἅψατο δ᾽ ἡμιόνου ταλαεργοῦ φώνησέν τε·

 

«Εμπρός, όπου το δίκουπο ποτήρι θενά πάρει.

Και το πουλάρι εδώ κανείς με την γρονθομαχίαν

δεν θα κερδισει, ότ’ είμ’ εγώ στην τέχνην τούτην πρώτος.

Δεν φθάνει που στον πόλεμον είμ’ ελλιπής; Και ποίος

δύναται να είναι ποτέ σ’ όλα καλός τεχνίτης;

Και ιδού το λέγω φανερά και άσφαλτ’ αυτό θα γίνει.

Τες σάρκες θα σου σχίσω εγώ, τα κόκαλα να σπάσω,

ώστε σιμά του ας στέκονται όσοι πονούν για κείνον

από τα χέρια νεκρόν εδώθε να τον πάρουν.».

 

ἆσσον ἴτω ὅς τις δέπας οἴσεται ἀμφικύπελλον·

ἡμίονον δ᾽ οὔ φημί τιν᾽ ἀξέμεν ἄλλον Ἀχαιῶν

πυγμῇ νικήσαντ᾽, ἐπεὶ εὔχομαι εἶναι ἄριστος.

ἦ οὐχ ἅλις ὅττι μάχης ἐπιδεύομαι; οὐδ᾽ ἄρα πως ἦν                                                                                       

ἐν πάντεσσ᾽ ἔργοισι δαήμονα φῶτα γενέσθαι.

ὧδε γὰρ ἐξερέω, τὸ δὲ καὶ τετελεσμένον ἔσται·

ἀντικρὺ χρόα τε ῥήξω σύν τ᾽ ὀστέ᾽ ἀράξω.

κηδεμόνες δέ οἱ ἐνθάδ᾽ ἀολλέες αὖθι μενόντων,

οἵ κέ μιν ἐξοίσουσιν ἐμῇς ὑπὸ χερσὶ δαμέντα.    675

 

 

ß                                                            à

G

 



[1] Ο ΑΡΙΣΤΟΣ. Ο Όμηρος, στην ΡΑΨΩΔΙΑ Β, στ. 761, λέει πως οι καλύτεροι ίπποι ήταν του ΕΥΜΗΛΟΥ. Τώρα τον βλέπουμε να έρχεται τελευταίος και σ’ αυτό φταίει ο τρόπος που έτρεξε ο Αντίλοχος. Γι’ αυτό ο Αχιλλέας αποφασίζει να μην δώσει στον Αντιλοχο το 2ο βραβείο, αλλά στον Εύμηλο.

 

[2]ΙΜΑΣΘΛΗ = μαστίγιο.

 

[3]Στον Ποσειδώνα ορκίσου.

 

[4]Γίνονταν λοιπόν 5 αγωνίσματα. Αρματοδρομία, πυγμαχία, πάλη, ακόντιο, δρόμος.

 

[5]Ο Νέστορας θυμάται και θυμίζει πως σε παρόμοιους, ταφικούς, αγώνες, είχε νικήσει στα 4 από τα 5 αγωνίσματα.



* Γιος του Αμαρυγκέα ήταν ο ΔΩΡΗΣ, ένας από τους αρχηγούς των Ηλείων στην Τρωική εκστρατεία. Βλ. και ΙΛΙΑΔΟΣ  ΡΑΨΩΔΙΑ Β, στ. 622-624 υποσημ.

Τον Δώρη τον σκοτωσε ο Θράκας  Πείροος και αυτόν, αμέσως μετά, ο Αιτωλός Θόας. Βλ. ΙΛΙΑΔΟΣ  ΡΑΨΩΔΙΑ  Δ, στ. 517 κ.εξ.