ΙΛΙΑΔΟΣ  -  ΡΑΨΩΔΙΑ  Π΄

(στίχοι  : 513-691)

[Μετάφραση : ΙΑΚΩΒΟΥ  ΠΟΛΥΛΑ]

 

Κι ευχήν του Φοίβου επρόφερε: «Θεέ, συνάκουσέ με,

στην Τροίαν είσαι ή στον λαόν της κάρπιμης Λυκίας.

Ότι συ δύνασαι παντού ν’ ακούσεις τους θλιμμένους,

κι εμένα τώρα φοβερό με καταθλίβει πάθος.

Βαρείαν έχω εδώ πληγήν, δριμείς μου κόφτουν πόνοι

το χέρι τούτ’ ολόβολο,το αίμα δεν στερεύει,

και ως πέφτει κάτω η πλάτη μου, δεν δύναμαι την λόγχην

να την κρατήσω ασάλευτη, ουδέ να πολεμήσω.

 

Και άνδρας εχάθη ασύγκριτος, ο Σαρπηδών, ο γόνος

του Δία, που αβοήθητο και το παιδί του αφήνει.

Αλλά συ κλείσε, κύριε, την φοβερήν πληγήν μου,

τους πόνους καταπράυνε κα συ δυνάμωσέ με

και εις τον αγωνα θαρρετά να σπρώξω τους Λυκίους

κι εγώ τον φίλον τον νεκρόν να σώσω πολεμώντας.».

 

εὐχόμενος δ᾽ ἄρα εἶπεν ἑκηβόλῳ Ἀπόλλωνι·

κλῦθι ἄναξ ὅς που Λυκίης ἐν πίονι δήμῳ

εἲς ἢ ἐνὶ Τροίῃ· δύνασαι δὲ σὺ πάντοσ᾽ ἀκούειν    515

ἀνέρι κηδομένῳ, ὡς νῦν ἐμὲ κῆδος ἱκάνει.

ἕλκος μὲν γὰρ ἔχω τόδε καρτερόν, ἀμφὶ δέ μοι χεὶρ

ὀξείῃς ὀδύνῃσιν ἐλήλαται, οὐδέ μοι αἷμα

τερσῆναι δύναται, βαρύθει δέ μοι ὦμος ὑπ᾽ αὐτοῦ·

ἔγχος δ᾽ οὐ δύναμαι σχεῖν ἔμπεδον, οὐδὲ μάχεσθαι    

ἐλθὼν δυσμενέεσσιν. ἀνὴρ δ᾽ ὤριστος ὄλωλε

Σαρπηδὼν Διὸς υἱός· ὃ δ᾽ οὐ οὗ παιδὸς ἀμύνει.

ἀλλὰ σύ πέρ μοι ἄναξ τόδε καρτερὸν ἕλκος ἄκεσσαι,

κοίμησον δ᾽ ὀδύνας, δὸς δὲ κράτος, ὄφρ᾽ ἑτάροισι

κεκλόμενος Λυκίοισιν ἐποτρύνω πολεμίζειν,         525

αὐτός τ᾽ ἀμφὶ νέκυι κατατεθνηῶτι μάχωμαι.

 

 

Ευχήθηκε, και την ευχήν εισάκουσεν ο Φοίβος.

Κι ευθύς τους πόνους έπαυσε και απ’ την πληγήν το αίμα

σταμάτησε και δύναμιν του έβαλε στα στήθη.

Το αισθάνθη ο Γλαύκος με χαράν που την ευχήν του ο μέγας

θεός εισάκουσεν ευθύς και γύρω των Λυκίων

τους πολεμάρχους φώναξε να’λθουν να υπερμαχήσουν

στου Σαρπηδόνος τον νεκρόν. Κατόπιν εις τους Τρώας

μακροπατώντας έφθασεν εκεί που ο Πολυδάμας

ο Πανθοϊδης έστεκε και ο θεϊκός Αγήνωρ,

ο Αινείας με τον Έκτορα, και προς εκείνους είπε :

 

ὣς ἔφατ᾽ εὐχόμενος, τοῦ δ᾽ ἔκλυε Φοῖβος Ἀπόλλων.

αὐτίκα παῦσ᾽ ὀδύνας ἀπὸ δ᾽ ἕλκεος ἀργαλέοιο

αἷμα μέλαν τέρσηνε, μένος δέ οἱ ἔμβαλε θυμῷ.

Γλαῦκος δ᾽ ἔγνω ᾗσιν ἐνὶ φρεσὶ γήθησέν τε           530

ὅττί οἱ ὦκ᾽ ἤκουσε μέγας θεὸς εὐξαμένοιο.

πρῶτα μὲν ὄτρυνεν Λυκίων ἡγήτορας ἄνδρας

πάντῃ ἐποιχόμενος Σαρπηδόνος ἀμφιμάχεσθαι·

αὐτὰρ ἔπειτα μετὰ Τρῶας κίε μακρὰ βιβάσθων

Πουλυδάμαντ᾽ ἔπι Πανθοΐδην καὶ Ἀγήνορα δῖον,

βῆ δὲ μετ᾽ Αἰνείαν τε καὶ Ἕκτορα χαλκοκορυστήν,

ἀγχοῦ δ᾽ ἱστάμενος ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·

 

 

«Ω Έκτορ, ελησμόνησες καθόλου τους συμμάχους,

που ήλθαν εδώ γι’ αγάπην σου και την ζωήν τους φθείρουν

μακράν απ’ την πατρίδα τους και από τους ποθητούς τους,

και συ δεν είσαι πρόθυμος ποσώς να τους βοηθήσεις.

Κείται νεκρός ο Σαρπηδών, αυτός που την Λυκίαν

έσωζε δίκαιος κριτής και μαχητής ανδρείος.

Ο Άρης τον υπόταξε στην λόγχην του Πατρόκλου.

Δράμετε, ω φίλοι, είν’ εντροπή, τα άρματα αν του πάρουν

και κακοσύρουν το γυμνό κορμί του οι Μυρμιδόνες,

από χολήν πόχουν σ’ εμάς για τόσους που εφονεύσαν

των Δαναών οι λόγχες μας σιμά στα μαύρα πλοία.».

 

Ἕκτορ νῦν δὴ πάγχυ λελασμένος εἰς ἐπικούρων,

οἳ σέθεν εἵνεκα τῆλε φίλων καὶ πατρίδος αἴης

θυμὸν ἀποφθινύθουσι· σὺ δ᾽ οὐκ ἐθέλεις ἐπαμύνειν.540

κεῖται Σαρπηδὼν Λυκίων ἀγὸς ἀσπιστάων,

ὃς Λυκίην εἴρυτο δίκῃσί τε καὶ σθένεϊ ᾧ·

τὸν δ᾽ ὑπὸ Πατρόκλῳ δάμασ᾽ ἔγχεϊ χάλκεος Ἄρης.

ἀλλὰ φίλοι πάρστητε, νεμεσσήθητε δὲ θυμῷ,

μὴ ἀπὸ τεύχε᾽ ἕλωνται, ἀεικίσσωσι δὲ νεκρὸν        545

Μυρμιδόνες, Δαναῶν κεχολωμένοι ὅσσοι ὄλοντο,

τοὺς ἐπὶ νηυσὶ θοῇσιν ἐπέφνομεν ἐγχείῃσιν.

 

 

Είπε, και λύπη αβάστακτη τους Τρώας συνεπήρε,

ότι, αν και ξένος, στύλωμα της χώρας ήταν κι είχε

άνδρες πολλούς και επρώτευε σ’ αυτούς ως πολεμάρχος.

Και ολόισια στους Δαναούς ορμούν, και ο Έκτωρ πρώτος

θυμόν γεμάτος πόπεσεν ο Σαρπηδών ο θείος.

Και αυτού κινεί τους Αχαιούς η ανδρεία του Πατρόκλου

και πρώτα προς τους Αίαντας που ολόψυχα εδιψούσαν

τον πόλεμον και μόνος του, εστράφη και τους είπε:

ὣς ἔφατο, Τρῶας δὲ κατὰ  κρῆθεν λάβε πένθος

ἄσχετον, οὐκ ἐπιεικτόν, ἐπεί σφισιν ἕρμα πόληος

ἔσκε καὶ ἀλλοδαπός περ ἐών· πολέες γὰρ ἅμ᾽ αὐτῷ  

λαοὶ ἕποντ᾽, ἐν δ᾽ αὐτὸς ἀριστεύεσκε μάχεσθαι·

βὰν δ᾽ ἰθὺς Δαναῶν λελιημένοι· ἦρχε δ᾽ ἄρά σφιν

Ἕκτωρ χωόμενος Σαρπηδόνος. αὐτὰρ Ἀχαιοὺς

ὦρσε Μενοιτιάδεω Πατροκλῆος λάσιον κῆρ·

Αἴαντε πρώτω προσέφη μεμαῶτε καὶ αὐτώ·      555

 

 

«Αίαντες, τώρα πρόθυμοι να γίνετε βοηθοί μας

ως είσθε ως τώρ’ ατρόμητοι, και κάτι ακόμη πλέον.

Ο άνδρας που των Αχαιών πρωτόρμησε στο τείχος

κείται νεκρός ο Σαρπηδών χαρά μας, αν το σώμα

το κακοσέρναμε γυμνοί κι οι λόγχες μας εσβήναν.

Κανέναν των συντρόφων του που υπερμαχούν εμπρός του.».

Αἴαντε νῦν σφῶϊν ἀμύνεσθαι φίλον ἔστω,

οἷοί περ πάρος ἦτε μετ᾽ ἀνδράσιν ἢ καὶ ἀρείους.

κεῖται ἀνὴρ ὃς πρῶτος ἐσήλατο τεῖχος Ἀχαιῶν

Σαρπηδών· ἀλλ᾽ εἴ μιν ἀεικισσαίμεθ᾽ ἑλόντες,

τεύχεά τ᾽ ὤμοιιν ἀφελοίμεθα, καί τιν᾽ ἑταίρων     560

αὐτοῦ ἀμυνομένων δαμασαίμεθα νηλέϊ χαλκῷ.

 

 

Είπε, κι εκείνοι εμάνιζαν και μόνο για την μάχην.

Και ως έσμιξαν τες φάλαγγες και απ’ τα δυο μέρη ομοίως

οι Μυρμιδόνες και οι Αχαιοί, οι Λύκιοι και οι Τρώες

εις τον νεκρόν ολόγυρα στην μάχην επιασθήκαν

με αλαλαγμόν και τ’ άρματα  των μαχητών βροντούσαν.

Και νύκτα ετέντωσε κακήν ο Δίας στον αγώνα,

να γίνει πόλεμος κακός για τ’ ακριβό παιδί του.

 

ὣς ἔφαθ᾽, οἳ δὲ καὶ αὐτοὶ ἀλέξασθαι μενέαινον.

οἳ δ᾽ ἐπεὶ ἀμφοτέρωθεν ἐκαρτύναντο φάλαγγας

Τρῶες καὶ Λύκιοι καὶ Μυρμιδόνες καὶ Ἀχαιοί,

σύμβαλον ἀμφὶ νέκυι κατατεθνηῶτι μάχεσθαι     565

δεινὸν ἀΰσαντες· μέγα δ᾽ ἔβραχε τεύχεα φωτῶν.

Ζεὺς δ᾽ ἐπὶ νύκτ᾽ ὀλοὴν τάνυσε κρατερῇ ὑσμίνῃ,

ὄφρα φίλῳ περὶ παιδὶ μάχης ὀλοὸς πόνος εἴη.

 

 

Και τότε πρώτοι έσπρωξαν τους Αχαιούς οι Τρώες

τι έπεσ’ όχι αψήφιστος των Μυρμιδόνων άνδρας,

του Αγακλέους ο Επειγεύς βλαστάρι, του γενναίου,

οπού στ’ ωραίο Βούδειον πρώτ’ ήταν βασιλέας,

κι εξαίσιον φόνευσε ανεψιόν, κι επρόσπεσε στην Θέτιν

τότε την ασημόποδην και στον καλόν Πηλέα.

Και αυτοί  με τον ανίκητον τον στείλαν Αχιλλέα

στην Ίλιον την εύιππην και αυτός να πολεμήσει.

 

ὦσαν δὲ πρότεροι Τρῶες ἑλίκωπας Ἀχαιούς·

βλῆτο γὰρ οὔ τι κάκιστος ἀνὴρ μετὰ Μυρμιδόνεσσιν 

υἱὸς Ἀγακλῆος μεγαθύμου δῖος Ἐπειγεύς,

ὅς ῥ᾽ ἐν Βουδείῳ εὖ ναιομένῳ ἤνασσε

τὸ πρίν· ἀτὰρ τότε γ᾽ ἐσθλὸν ἀνεψιὸν ἐξεναρίξας

ἐς Πηλῆ᾽ ἱκέτευσε καὶ ἐς Θέτιν ἀργυρόπεζαν·

οἳ δ᾽ ἅμ᾽ Ἀχιλλῆϊ ῥηξήνορι πέμπον ἕπεσθαι            575

Ἴλιον εἰς εὔπωλον, ἵνα Τρώεσσι μάχοιτο.

 

 

Αυτόν με πέτραν κτύπησε στην κεφαλήν ο Έκτωρ,

ως προσπαθούσε τον νεκρόν να πιάσει και όλη εσχίσθη

στο κράνος μέσα η κεφαλή, και εις τον νεκρόν επάνω

πέφτει και ο ψυχοθεριστής ο θάνατος τον ζώνει.

 

Τότ’ επληγώθη ο Πάτροκλος να ιδή νεκρόν τον φίλον,

και τους προμάχους έσχισεν ωσάν γοργό γεράκι

όταν ψαρόνια διασκορπά και μαύρες καλιακούδες.

 

τόν ῥα τόθ᾽ ἁπτόμενον νέκυος βάλε φαίδιμος Ἕκτωρ

χερμαδίῳ κεφαλήν· ἣ δ᾽ ἄνδιχα πᾶσα κεάσθη

ἐν κόρυθι βριαρῇ· ὃ δ᾽ ἄρα πρηνὴς ἐπὶ νεκρῷ

κάππεσεν, ἀμφὶ δέ μιν θάνατος χύτο θυμοραϊστής.    

Πατρόκλῳ δ᾽ ἄρ᾽ ἄχος γένετο φθιμένου ἑτάροιο,

ἴθυσεν δὲ διὰ προμάχων ἴρηκι ἐοικὼς

ὠκέϊ, ὅς τ᾽ ἐφόβησε κολοιούς τε ψῆράς τε·

 

 

 

Με ορμήν ομοίαν, Πάτροκλε, στες φάλαγγες των Τρώων

και των Λυκίων έπεσες, θλιμμένος για τον φίλον.

Και του Ιθαιμένους τον υιόν με πέτρα εις τον σβέρκον

κτύπησε τον Σθενέλαον και του’σπασε τα νεύρα.

Κι εσύρθηκαν οι πρόμαχοι και ακόμη ο μέγας Έκτωρ.

Και όσο περνάει διάστημα στο πέταμά του ακόντι,

όταν καλός ακοντιστής το ρίχν’ είτε σ’ αγώνα

ή και στην μάχην όπου εχθροί τον σφίγγουν ανδροφόνοι,

τόσον εμπρός των Αχαιών εσύρθηκαν οι Τρώες.

 

ὣς ἰθὺς Λυκίων Πατρόκλεες ἱπποκέλευθε

ἔσσυο καὶ Τρώων, κεχόλωσο δὲ κῆρ ἑτάροιο.      585

καί ῥ᾽ ἔβαλε Σθενέλαον Ἰθαιμένεος φίλον υἱὸν

αὐχένα χερμαδίῳ, ῥῆξεν δ᾽ ἀπὸ τοῖο τένοντας.

χώρησαν δ᾽ ὑπό τε πρόμαχοι καὶ φαίδιμος Ἕκτωρ.

ὅσση δ᾽ αἰγανέης ῥιπὴ ταναοῖο τέτυκται,

ἥν ῥά τ᾽ ἀνὴρ ἀφέῃ πειρώμενος ἢ ἐν ἀέθλῳ           590

ἠὲ καὶ ἐν πολέμῳ δηΐων ὕπο θυμοραϊστέων,

τόσσον ἐχώρησαν Τρῶες, ὤσαντο δ᾽ Ἀχαιοί.

 

 

Και των Λυκίων ο αρχηγός πρώτος εστράφη ο Γλαύκος,

και τον γενναίον Βαθυκλή φονεύει Χαλκωνίδην

που εις την Ελλάδα εγκάτοικος μέσα εις εξαίσιο σπίτι

στους Μυρμιδόνας έλαμπε για πλούτη κι ευτυχίαν.

Τούτον, που κυνηγώντας τον εκεί ήταν να τον πιάσει

ο Γλαύκος μ’ έξαφνην στροφήν ελόγχισε στο στήθος.

Και όπως με βρόντον έπεσεν ο εξαίσιος πολεμάρχος,

θλίψιν επήραν οι Αχαιοί και αγάλλιασαν οι Τρώες

και γύρω του επυκνώθηκαν. Αλλά δεν εδειλιάσαν

οι Αχαιοί κι επάνω τους με δύναμιν χυθήκαν.

 

Γλαῦκος δὲ πρῶτος Λυκίων ἀγὸς ἀσπιστάων

ἐτράπετ᾽, ἔκτεινεν δὲ Βαθυκλῆα μεγάθυμον

Χάλκωνος φίλον υἱόν, ὃς Ἑλλάδι οἰκία ναίων     595

ὄλβῳ τε πλούτῳ τε μετέπρεπε Μυρμιδόνεσσι.

τὸν μὲν ἄρα Γλαῦκος στῆθος μέσον οὔτασε δουρὶ

στρεφθεὶς ἐξαπίνης, ὅτε μιν κατέμαρπτε διώκων·

δούπησεν δὲ πεσών· πυκινὸν δ᾽ ἄχος ἔλλαβ᾽ Ἀχαιούς,

ὡς ἔπεσ᾽ ἐσθλὸς ἀνήρ· μέγα δὲ Τρῶες κεχάροντο, 600

στὰν δ᾽ ἀμφ᾽ αὐτὸν ἰόντες ἀολλέες· οὐδ᾽ ἄρ᾽ Ἀχαιοὶ

ἀλκῆς ἐξελάθοντο, μένος δ᾽ ἰθὺς φέρον αὐτῶν.

 

 

Άνδρα των Τρώων τολμηρόν εφόνευσε ο Μηριόνης,

τον Λαόγονον του Ονήτορος, που του Διός Ιδαίου

ιερέας ήταν και ως θεόν ο κόσμος τον τιμούσε.

Κάτω απ’ τ’ αυτί τον κτύπησε και απ’ το σιαγόνι και όλο

το σώμα ελύθη και άχαρο τον σκέπασε σκοτάδι.

 

ἔνθ᾽ αὖ Μηριόνης Τρώων ἕλεν ἄνδρα κορυστὴν

Λαόγονον θρασὺν υἱὸν Ὀνήτορος, ὃς Διὸς ἱρεὺς

Ἰδαίου ἐτέτυκτο, θεὸς δ᾽ ὣς τίετο δήμῳ.               605

τὸν βάλ᾽ ὑπὸ γναθμοῖο καὶ οὔατος· ὦκα δὲ θυμὸς

ᾤχετ᾽ ἀπὸ μελέων, στυγερὸς δ᾽ ἄρα μιν σκότος εἷλεν.

 

 

Στον Μηριόνην έριξε την λόγχην ο Αινείας

ίσως τον έβρη, ως βάδιζε με σκέπην την ασπίδα.

Εμπρός τηρώντας ξέφυγεν εκείνος το κοντάρι.

Και ως αυτός έσκυψε εμπρός, οπίσω του στο χώμα

στηλώθ’ η λόγχη κι η ουρά τινάζονταν επάνω,

και ο βαρύς Άρης έσβησεν εκεί την δύναμήν του

κι έπεσ’ τινακτά στην γην  του Αινείου το κοντάρι

ανώφελ’ αφού πέταξεν απ’ τ’ ανδρικό του χέρι.

 

Αἰνείας δ᾽ ἐπὶ Μηριόνῃ δόρυ χάλκεον ἧκεν·

ἔλπετο γὰρ τεύξεσθαι ὑπασπίδια προβιβῶντος.

ἀλλ᾽ ὃ μὲν ἄντα ἰδὼν ἠλεύατο χάλκεον ἔγχος·     610

πρόσσω γὰρ κατέκυψε, τὸ δ᾽ ἐξόπιθεν δόρυ μακρὸν

οὔδει ἐνισκίμφθη, ἐπὶ δ᾽ οὐρίαχος πελεμίχθη

ἔγχεος· ἔνθα δ᾽ ἔπειτ᾽ ἀφίει μένος ὄβριμος Ἄρης.

αἰχμὴ δ᾽ Αἰνείαο κραδαινομένη κατὰ γαίης

ᾤχετ᾽, ἐπεί ῥ᾽ ἅλιον στιβαρῆς ἀπὸ χειρὸς ὄρουσεν.

 

 

Ο Αινείας τότ’ εχόλωσε κι εφώναξεν : «Αν κι είσαι,

ω Μηριόνη, χορευτής θαρρώ, που αν σ’ είχε πάρει

η λόγη μου για πάντοτε θα σ’ έκανε να μείνεις.».

 

Εκείνου αντείπε ο δοξαστός στα όπλα Μηριόνης:

 

«Αινεία, πράγμα δύσκολον, ανδράγαθος αν κι είσαι,

του κάθε ανδρός που αντίκρυ σου με τ’ άρματα προβάλει

εσύ να πάρεις την ζωήν. Θνητός και συ γεννήθης.

Εάν ακόντιζα κι εγώ και σου άνοιγα το στήθος

και δυνατός και θαρρετός εις την ανδρειά σου ως είσαι,

θα είχα εγώ το καύχημα και ο Άδης την ψυχήν σου.».

 

Αἰνείας δ᾽ ἄρα θυμὸν ἐχώσατο φώνησέν τε·

Μηριόνη τάχα κέν σε καὶ ὀρχηστήν περ ἐόντα

ἔγχος ἐμὸν κατέπαυσε διαμπερές, εἴ σ᾽ ἔβαλόν περ.

τὸν δ᾽ αὖ Μηριόνης δουρικλυτὸς ἀντίον ηὔδα·

Αἰνεία χαλεπόν σε καὶ ἴφθιμόν περ ἐόντα              620

πάντων ἀνθρώπων σβέσσαι μένος, ὅς κέ σευ ἄντα

ἔλθῃ ἀμυνόμενος· θνητὸς δέ νυ καὶ σὺ τέτυξαι.

εἰ καὶ ἐγώ σε βάλοιμι τυχὼν μέσον ὀξέϊ χαλκῷ,

αἶψά κε καὶ κρατερός περ ἐὼν καὶ χερσὶ πεποιθὼς

εὖχος ἐμοὶ δοίης, ψυχὴν δ᾽ Ἄϊδι κλυτοπώλῳ.

 

 

Αυτά είπε και ο Πάτροκλος τον αποπήρε ο θείος:

 

«Τι λέγεις τούτ’, ανδράγαθος ως είσαι, Μηριόνη,

για λόγια, φίλε, υβριστικά οι Τρώες δεν θ’ αφήσουν

το λείψανο αν κανένας τους το χώμα δεν δαγκάσει.

Αξίζει ο λόγος στην βουλήν, στον πόλεμον το χέρι.

Όθεν εμπρός στον πόλεμον και ας μη πολυλογούμε.».

ὣς φάτο, τὸν δ᾽ ἐνένιπε Μενοιτίου ἄλκιμος υἱός·

Μηριόνη τί σὺ ταῦτα καὶ ἐσθλὸς ἐὼν ἀγορεύεις;

ὦ πέπον οὔ τοι Τρῶες ὀνειδείοις ἐπέεσσι

νεκροῦ χωρήσουσι· πάρος τινὰ γαῖα καθέξει.

ἐν γὰρ χερσὶ τέλος πολέμου, ἐπέων δ᾽ ἐνὶ βουλῇ·   630

τὼ οὔ τι χρὴ μῦθον ὀφέλλειν, ἀλλὰ μάχεσθαι.

 

 

Είπ’ , εκινήθη και σ’ αυτόν κατόπι ο θείος άνδρας,

και ως εις το δάσος του βουνού των ξυλοκόπων κρότος

σηκώνεται ακατάπαυστος και ακούεται από πέρα,

παρόμοια και των μαχητών, από της γης το πλάτος,

βροντον εσήκωνε ο χαλκός και οι ταύρινες ασπίδες

με ξίφι και με δίστομα κοντάρια ως εκτυπιόνταν.

 

ὣς εἰπὼν ὃ μὲν ἦρχ᾽, ὃ δ᾽ ἅμ᾽ ἕσπετο ἰσόθεος φώς.

τῶν δ᾽ ὥς τε δρυτόμων ἀνδρῶν ὀρυμαγδὸς ὀρώρει

οὔρεος ἐν βήσσῃς, ἕκαθεν δέ τε γίγνετ᾽ ἀκουή,

ὣς τῶν ὄρνυτο δοῦπος ἀπὸ χθονὸς εὐρυοδείης    635

χαλκοῦ τε ῥινοῦ τε βοῶν τ᾽ εὐποιητάων,

νυσσομένων ξίφεσίν τε καὶ ἔγχεσιν ἀμφιγύοισιν.

 

 

Και γνώστης δεν θα γνώριζε τον θείον Σαρπηδόνα,

ως απ’ ακόντι’, απ’ αίματα και από την σκόνην όλος

πατόκορφα εσκεπάζετο και στον νεκρόν εκείνοι

ολόγυρ’ αναδεύονταν, σαν μύγες εις την μάνδραν

βουίζαν ολοτρύγυρα σ’ ολόγεμες καρδάρες

το καλοκαίρι οπού στ’ αγγειά το γάλα ξεχειλίζει.

 

οὐδ᾽ ἂν ἔτι φράδμων περ ἀνὴρ Σαρπηδόνα δῖον

ἔγνω, ἐπεὶ βελέεσσι καὶ αἵματι καὶ κονίῃσιν

ἐκ κεφαλῆς εἴλυτο διαμπερὲς ἐς πόδας ἄκρους.      640

οἳ δ᾽ αἰεὶ περὶ νεκρὸν ὁμίλεον, ὡς ὅτε μυῖαι

σταθμῷ ἔνι βρομέωσι περιγλαγέας κατὰ πέλλας

ὥρῃ ἐν εἰαρινῇ, ὅτε τε γλάγος ἄγγεα δεύει·

 

 

 

Τότε απ’ αυτούς που εμάχονταν εις τον νεκρόν τριγύρω

στιγμήν ο Ζευς δεν έστρεψε τα φωτερά του μάτια.

Αυτός ετήρα πάντοτε και αμφίβολος μετρούσε

μέσα στο βάθος της ψυχής τον φόνον του Πατρόκλου,

ή τώρ’ αυτού στο λείψανο του θείου Σαρπηδόνος

ο Έκτωρ με την λόγχην του το σώμα να του σχίσει

και να του παρει τ’ άρματα, ή θε ν’ αφήσει ακόμη

σ’ άλλους πολλούς τον όλεθρον να φέρ’ η δύναμις του.

 

ὣς ἄρα τοὶ περὶ νεκρὸν ὁμίλεον, οὐδέ ποτε Ζεὺς

τρέψεν ἀπὸ κρατερῆς ὑσμίνης ὄσσε φαεινώ,           645

ἀλλὰ κατ᾽ αὐτοὺς αἰὲν ὅρα καὶ φράζετο θυμῷ,

πολλὰ μάλ᾽ ἀμφὶ φόνῳ Πατρόκλου μερμηρίζων,

ἢ ἤδη καὶ κεῖνον ἐνὶ κρατερῇ ὑσμίνῃ

αὐτοῦ ἐπ᾽ ἀντιθέῳ Σαρπηδόνι φαίδιμος Ἕκτωρ

χαλκῷ δῃώσῃ, ἀπό τ᾽ ὤμων τεύχε᾽ ἕληται,         650

ἦ ἔτι καὶ πλεόνεσσιν ὀφέλλειεν πόνον αἰπύν.

 

 

Και τούτο μες στον λογισμόν προτίμησεν ο νους του,

πάλι ο λαμπρός ακόλουθος του θείου Αχιλλέως

τους Τρώας και τον Έκτορα να κυνηγήσει οπίσω

κατά την πόλην και πολλούς να θανατώσει ανδρείους.

Μ’ άνανδρο πνεύμα επάγωσε του Έκτορος τα στήθη.

 

ὧδε δέ οἱ φρονέοντι δοάσσατο κέρδιον εἶναι

ὄφρ᾽ ἠῢς θεράπων Πηληϊάδεω Ἀχιλῆος

ἐξαῦτις Τρῶάς τε καὶ Ἕκτορα χαλκοκορυστὴν

ὤσαιτο προτὶ ἄστυ, πολέων δ᾽ ἀπὸ θυμὸν ἕλοιτο.     

Ἕκτορι δὲ πρωτίστῳ ἀνάλκιδα θυμὸν ἐνῆκεν·

 

 

Στ’ αμάξι ανέβη κι έφευγε κι εφώναζε των άλλων

να φύγουν ως εγνώρισε τες πλάστιγγες του Δία.

 

Κι ούτε οι γενναίοι Λύκιοι σταθήκαν αλλ’ εφύγαν

όλοι, τον βασιλέα τους ως είδαν νεκρωμένον

κάτω απ’ το πλήθος των νεκρών, ότι πολλοί’χαν πέσει

επάνω του στον άσπονδον που άναψε αγώνα ο Δίας.

 

ἐς δίφρον δ᾽ ἀναβὰς φύγαδ᾽ ἔτραπε, κέκλετο δ᾽ ἄλλους

Τρῶας φευγέμεναι· γνῶ γὰρ Διὸς ἱρὰ τάλαντα.

ἔνθ᾽ οὐδ᾽ ἴφθιμοι Λύκιοι μένον, ἀλλὰ φόβηθεν

πάντες, ἐπεὶ βασιλῆα ἴδον βεβλαμμένον ἦτορ       660

κείμενον ἐν νεκύων ἀγύρει· πολέες γὰρ ἐπ᾽ αὐτῷ

κάππεσον, εὖτ᾽ ἔριδα κρατερὴν ἐτάνυσσε Κρονίων.

 

 

Κι εκείνοι ωστόσον έπαιρναν απ’ τον Σαρπηδόνα

τ’ άρματα τα περίλαμπρα, και τα’φεραν στα πλοία

καθώς τους είπε ο ανδράγαθος υιός του Μενοιτίου.

Και είπε τότε ο βροντητής του Φοίβου: «Άμε, γλυκέ μου

Φοιβε, απ’ τα βέλη σήκωσε τον Σαρπηδόνα, πρώτα

από τα μαύρα αίματα να τον καθάρεις όλον

στου ποταμού τα ρεύματα μακράν και αφού τον χρίσεις

με αμβροσίαν, άφθαρτα ενδύματα ένδυσέ τον,

και στείλε τον με οδηγούς ταχείς  τα διδυμάρια

τον Ύπνον και τον Θάνατον να τον ξεπροβοδήσουν,

ως να τον θέσουν στον λαόν τα κάρπιμης Λυκίας,

όπου αδελφοί και συγγενείς θα του σηκώσουν τάφον

και στήλην, μόνον χάρισμα που των νεκρών ανήκει.».

 

οἳ δ᾽ ἄρ᾽ ἀπ᾽ ὤμοιιν Σαρπηδόνος ἔντε᾽ ἕλοντο

χάλκεα μαρμαίροντα, τὰ μὲν κοίλας ἐπὶ νῆας

δῶκε φέρειν ἑτάροισι Μενοιτίου ἄλκιμος υἱός.        665

καὶ τότ᾽ Ἀπόλλωνα προσέφη νεφεληγερέτα Ζεύς·

εἰ δ᾽ ἄγε νῦν φίλε Φοῖβε, κελαινεφὲς αἷμα κάθηρον

ἐλθὼν ἐκ βελέων Σαρπηδόνα, καί μιν ἔπειτα

πολλὸν ἀπὸ πρὸ φέρων λοῦσον ποταμοῖο ῥοῇσι

χρῖσόν τ᾽ ἀμβροσίῃ, περὶ δ᾽ ἄμβροτα εἵματα ἕσσον·  

πέμπε δέ μιν πομποῖσιν ἅμα κραιπνοῖσι φέρεσθαι

ὕπνῳ καὶ θανάτῳ διδυμάοσιν, οἵ ῥά μιν ὦκα

θήσουσ᾽ ἐν Λυκίης εὐρείης πίονι δήμῳ,

ἔνθά ἑ ταρχύσουσι κασίγνητοί τε ἔται τε

τύμβῳ τε στήλῃ τε· τὸ γὰρ γέρας ἐστὶ θανόντων.     

 

 

Είπε, και δεν παράκουσε ο Απόλλων τον πατέρα

και μες στην μάχην έπεσεν από τα όρ’ Ιδαία.

Μέσ’ απ’ τα βέλη εσήκωσε τον θείον Σαρπηδόνα,

στον ποταμόν τον έλουσε, τον έχρισε αμβροσίαν,

κι ενδύματα τον ένδυσε, που είναι άφθαρτα υφασμένα.

Κι έστελε αυτόν με οδηγούς ταχείς, τα διδυμάρια

τον Ύπνον και τον Θάνατον, που τον ξεπροβοδήσαν

και τον εθέσαν στον λαόν της κάρπιμης Λυκίας.

 

ὣς ἔφατ᾽, οὐδ᾽ ἄρα πατρὸς ἀνηκούστησεν Ἀπόλλων.

βῆ δὲ κατ᾽ Ἰδαίων ὀρέων ἐς φύλοπιν αἰνήν,

αὐτίκα δ᾽ ἐκ βελέων Σαρπηδόνα δῖον ἀείρας

πολλὸν ἀπὸ πρὸ φέρων λοῦσεν ποταμοῖο ῥοῇσι

χρῖσέν τ᾽ ἀμβροσίῃ, περὶ δ᾽ ἄμβροτα εἵματα ἕσσε·                                                                                    

πέμπε δέ μιν πομποῖσιν ἅμα κραιπνοῖσι φέρεσθαι,

ὕπνῳ καὶ θανάτῳ διδυμάοσιν[1], οἵ ῥά μιν ὦκα

κάτθεσαν ἐν Λυκίης εὐρείης πίονι δήμῳ.

 

 

Τότ’ είπε του Αυτομέδοντος ο Πάτροκλος να σπρώξει

το αμάξι αυτού κατάποδα των Τρώων και Λυκίων.

Ποια τύφλωσις ! Αν φύλαγε τον λόγον του Αχιλλέως,

την μοίραν θα εξέφευγε την μαύρην του θανάτου.

 

Αλλά του Δί’ αξίζει ο νους πλιότερο ή του ανθρώπου,

που εύκολα και άνδρ’ ατρόμητον δειλιάζει και την νίκην

του αφαιρεί και άλλην φοράν τον σπρώχνει αυτός στην μάχην

όπως τότ’ έβαλε φωτιά στα στήθη του Πατρόκλου.

 

Πάτροκλος δ᾽ ἵπποισι καὶ Αὐτομέδοντι κελεύσας

Τρῶας καὶ Λυκίους μετεκίαθε, καὶ μέγ᾽ ἀάσθη      685

νήπιος· εἰ δὲ ἔπος Πηληϊάδαο φύλαξεν

ἦ τ᾽ ἂν ὑπέκφυγε κῆρα κακὴν μέλανος θανάτοιο.

ἀλλ᾽ αἰεί τε Διὸς κρείσσων νόος ἠέ περ ἀνδρῶν·

ὅς τε καὶ ἄλκιμον ἄνδρα φοβεῖ καὶ ἀφείλετο νίκην

ῥηϊδίως, ὅτε δ᾽ αὐτὸς ἐποτρύνῃσι μάχεσθαι·         690

ὅς οἱ καὶ τότε θυμὸν ἐνὶ στήθεσσιν ἀνῆκεν.

 

 

 

ß                                                            à

G

 



[1] Βλέπε εικόνα:  ‘Θάνατος του Σαρπηδόνος’.