ΙΛΙΑΔΟΣ  -  ΡΑΨΩΔΙΑ  Ν΄

(στίχοι  : 468-639)

[Μετάφραση : ΙΑΚΩΒΟΥ  ΠΟΛΥΛΑ]

 

Είπε και πόνον άκουσεν ο Αινείας κι επετάχθη

με ορμήν πολέμου ακράτητην προς τον Ιδομενέα.

Πλην τούτος δεν εδείλιασεν ως τρομερόν αγόρι,

αλλ’όπως χοίρος ορεινός με θάρρος στην ανδρειά του

σ’ έρημο μέρος καρτερεί πολλών ορμήν ανθρώπων,

καίουν τα μάτια του φωτιά, τα νώτα του αγριώνει

κι έτοιμος εις τον πόλεμον τα δόντια του ακονίζει

και άνδρες και σκύλους αψηφά. Παρόμοια καρτερούσε

ο ανδράγαθος Ιδομενεύς, επάνω του ως ερχόταν

ο Αινείας. Κι έσυρε φωνήν να κράξει τους συντρόφους

Ασκάλαφον, Δηίπυρον σιμά του και Αφαρέα

Μηριόνην και Αντίλοχον στον πόλεμον τεχνίτες.

 

ὣς φάτο, τῷ δ᾽ ἄρα θυμὸν ἐνὶ στήθεσσιν ὄρινε,

βῆ δὲ μετ᾽ Ἰδομενῆα μέγα πτολέμοιο μεμηλώς.

ἀλλ᾽ οὐκ Ἰδομενῆα φόβος λάβε τηλύγετον ὥς,  470

ἀλλ᾽ ἔμεν᾽ ὡς ὅτε τις σῦς οὔρεσιν ἀλκὶ πεποιθώς,

ὅς τε μένει κολοσυρτὸν ἐπερχόμενον πολὺν ἀνδρῶν

χώρῳ ἐν οἰοπόλῳ, φρίσσει δέ τε νῶτον ὕπερθεν·

ὀφθαλμὼ δ᾽ ἄρα οἱ πυρὶ λάμπετον· αὐτὰρ ὀδόντας

θήγει, ἀλέξασθαι μεμαὼς κύνας ἠδὲ καὶ ἄνδρας·

ὣς μένεν Ἰδομενεὺς δουρικλυτός, οὐδ᾽ ὑπεχώρει,

Αἰνείαν ἐπιόντα βοηθόον· αὖε δ᾽ ἑταίρους

Ἀσκάλαφόν τ᾽ ἐσορῶν Ἀφαρῆά τε Δηΐπυρόν τε

Μηριόνην τε καὶ Ἀντίλοχον μήστωρας ἀϋτῆς·

 

 

Αυτούς καλούσε κι έλεγεν: «Βοηθάτε αγαπημένοι,

και μόνος είμαι. Τρομερά φοβούμαι τον ανδρείον

Αινείαν τον πτερόποδα, που ορμά να με χτυπήσει.

Στην μάχην είναι ακούραστος αυτός ανθρωποφόνος.

Έχει και της νεότητος το θάρρος και την ρώμην.

Αν είχα εγώ τα χρόνια του με τούτην την ψυχήν μου,

η νίκη γρήγορα σ’ εμέ θα τύχαιν’ ή σε κείνον.».

τοὺς ὅ γ᾽ ἐποτρύνων ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·   

δεῦτε φίλοι, καί μ᾽ οἴῳ ἀμύνετε· δείδια δ᾽ αἰνῶς

Αἰνείαν ἐπιόντα πόδας ταχύν, ὅς μοι ἔπεισιν,

ὃς μάλα καρτερός ἐστι μάχῃ ἔνι φῶτας ἐναίρειν·

καὶ δ᾽ ἔχει ἥβης ἄνθος, ὅ τε κράτος ἐστὶ μέγιστον.

εἰ γὰρ ὁμηλικίη γε γενοίμεθα τῷδ᾽ ἐπὶ θυμῷ      485

αἶψά κεν ἠὲ φέροιτο μέγα κράτος, ἠὲ φεροίμην.

 

 

Είπε και αυτοί πλησίον του με μίαν γνώμην όλοι

εστήθηκαν, στους ώμους των φορώντας τες ασπίδες.

Και απ’ τ’άλλο μέρος έκραζεν ο Αινείας τους συντρόφος

Δηίφοβον και Πάριδα και Αγήνορα τον θείον,

που ήσαν των Τρώων αρχηγοί, μ’ αυτόν, και ακολουθούσαν

τα πλήθη, ωσάν τα πρόβατα κατόπι στο κριάρι,

όταν θα πιουν και την βοσκήν για το ποτάμι αφήνουν

και μέσα χαίρεται ο βοσκός. Παρόμοια τότ’ εχάρη

ο Αινείας στον πολύν λαόν, που τον  ακολουθούσε.

 

ὣς ἔφαθ᾽, οἳ δ᾽ ἄρα πάντες ἕνα φρεσὶ θυμὸν ἔχοντες

πλησίοι ἔστησαν, σάκε᾽ ὤμοισι κλίναντες.

Αἰνείας δ᾽ ἑτέρωθεν ἐκέκλετο οἷς ἑτάροισι

Δηΐφοβόν τε Πάριν τ᾽ ἐσορῶν καὶ Ἀγήνορα δῖον,   

οἵ οἱ ἅμ᾽ ἡγεμόνες Τρώων ἔσαν· αὐτὰρ ἔπειτα

λαοὶ ἕπονθ᾽, ὡς εἴ τε μετὰ κτίλον ἕσπετο μῆλα

πιόμεν᾽ ἐκ βοτάνης· γάνυται δ᾽ ἄρα τε φρένα ποιμήν·

ὣς Αἰνείᾳ θυμὸς ἐνὶ στήθεσσι γεγήθει

ὡς ἴδε λαῶν ἔθνος ἐπισπόμενον ἑοῖ αὐτῷ.         495

 

 

Και γύρω ες τον Αλκάθοον με μακριά κοντάρια

εκείνοι ορμήσαν, και ο χαλκός, καθώς αντικτυπούντο,

μες στον αγώνα φοβερά στα στήθη τους βροντούσε.

Και απ’ όλους δυο μαχηταί πλιότερα εμανίζαν,

ο Αινείας και ο Ιδομενεύς, ισόπαλοι του Άρη,

ο ένας τον άλλον μ’ άπονον χαλκόν να σχίσει πέρα.

Ο Αινείας πρώτος έριξεν εις τον Ιδομενέα.

 

 

οἳ δ᾽ ἀμφ᾽ Ἀλκαθόῳ αὐτοσχεδὸν ὁρμήθησαν

μακροῖσι ξυστοῖσι· περὶ στήθεσσι δὲ χαλκὸς

σμερδαλέον κονάβιζε τιτυσκομένων καθ᾽ ὅμιλον

ἀλλήλων· δύο δ᾽ ἄνδρες ἀρήϊοι ἔξοχον ἄλλων

Αἰνείας τε καὶ Ἰδομενεὺς ἀτάλαντοι Ἄρηϊ          500

ἵεντ᾽ ἀλλήλων ταμέειν χρόα νηλέϊ χαλκῷ.

Αἰνείας δὲ πρῶτος ἀκόντισεν Ἰδομενῆος·

 

 

Τον είδε αυτός κι εξέφυγε το χαλκοφόρο ακόντι.

Κι έπεσε τινακτά στη γη η λόγχη του Αινείου

ανώφελ’ αφού πέταξεν απ’ το βαρύ του χέρι

και τον Οινόμαον κτύπησε στην μέσην στην γαστέρα

ο Ιδομενεύς του έσχισε τον θώρακα ως τα σπλάχνα.

Στην σκόνην έπεσεν αυτός κι εφούκτωσε το χώμα.

 

ἀλλ᾽ ὃ μὲν ἄντα ἰδὼν ἠλεύατο χάλκεον ἔγχος,

αἰχμὴ δ᾽ Αἰνείαο κραδαινομένη κατὰ γαίης

ᾤχετ᾽, ἐπεί ῥ᾽ ἅλιον στιβαρῆς ἀπὸ χειρὸς ὄρουσεν. 

Ἰδομενεὺς δ᾽ ἄρα Οἰνόμαον βάλε γαστέρα μέσσην,

ῥῆξε δὲ θώρηκος γύαλον, διὰ δ᾽ ἔντερα χαλκὸς

ἤφυσ᾽· ὃ δ᾽ ἐν κονίῃσι πεσὼν ἕλε γαῖαν ἀγοστῷ.

 

 

Και ο Ιδομενεύς απ’ τον νεκρόν το μακρινό κοντάρι

έσυρε, αλλά δεν μπόρεσε και τ’ άρματα τα ωραία

να του αφαιρέσει, ότι πολλές τον εστενεύαν λόγχες.

Όταν την πρώτην δύναμιν τα πόδια του δεν είχαν

να ορμήσει προς την λόγχην του ή καν ν’ αναμερίσει.

Όθεν στρατός επάλαιεν να σώσει την ζωήν του,

και οι πόδες δεν είχαν ορμήν να φύγει από την μάχην.

Κι εκεί που αναχωρούσε αργά, του έριξεν ακόντι

ο Δηίφοβος, που πάντοτε του’χε χολήν και μίσος.

Όμως και τούτο του’σφαλεν. Και το βαρύ κοντάρι

στον ώμον τον Ασκάλαφον υιόν του Άρη εβρήκε.

Στην σκόνην έπεσεν αυτός κι εφούκτωσε το χώμα.

Ἰδομενεὺς δ᾽ ἐκ μὲν νέκυος δολιχόσκιον ἔγχος

ἐσπάσατ᾽, οὐδ᾽ ἄρ᾽ ἔτ᾽ ἄλλα δυνήσατο τεύχεα καλὰ                                                                                  

ὤμοιιν ἀφελέσθαι· ἐπείγετο γὰρ βελέεσσιν.

οὐ γὰρ ἔτ᾽ ἔμπεδα γυῖα ποδῶν ἦν ὁρμηθέντι,

οὔτ᾽ ἄρ᾽ ἐπαΐξαι μεθ᾽ ἑὸν· βέλος οὔτ᾽ ἀλέασθαι.

τώ ῥα καὶ ἐν σταδίῃ μὲν ἀμύνετο νηλεὲς ἦμαρ,

τρέσσαι δ᾽ οὐκ ἔτι ῥίμφα πόδες φέρον ἐκ πολέμοιο.  

τοῦ δὲ βάδην ἀπιόντος ἀκόντισε δουρὶ φαεινῷ

Δηΐφοβος· δὴ γάρ οἱ ἔχεν κότον ἐμμενὲς αἰεί.

ἀλλ᾽ ὅ γε καὶ τόθ᾽ ἅμαρτεν, ὃ δ᾽ Ἀσκάλαφον βάλε δουρὶ

υἱὸν Ἐνυαλίοιο· δι᾽ ὤμου δ᾽ ὄβριμον ἔγχος

ἔσχεν· ὃ δ᾽ ἐν κονίῃσι πεσὼν ἕλε γαῖαν ἀγοστῷ. 520

 

 

Και ο Άρης ο βροντόφωνος δεν είχε ακόμη γνώσιν,

ότι στην μάχην έπεσεν ο αγαπητός υιός του,

αλλά κλεισμένος κάθονταν, ως ήθελεν ο Δίας,

κάτω από σύγνεφα χρυσά στην κορυφήν του Ολύμπου,

όπου κι οι άλλοι αθάνατοι, μακράν από την μάχην.

Κι επάνω στον Ασκάλαφον απ’ τα δυο μέρη ορμήσαν.

 

οὐδ᾽ ἄρα πώ τι πέπυστο βριήπυος ὄβριμος Ἄρης

υἷος ἑοῖο πεσόντος ἐνὶ κρατερῇ ὑσμίνῃ,

ἀλλ᾽ ὅ γ᾽ ἄρ᾽ ἄκρῳ Ὀλύμπῳ ὑπὸ χρυσέοισι νέφεσσιν

ἧστο Διὸς βουλῇσιν ἐελμένος, ἔνθά περ ἄλλοι

ἀθάνατοι θεοὶ ἦσαν ἐεργόμενοι πολέμοιο.           525

οἳ δ᾽ ἀμφ᾽ Ἀσκαλάφῳ αὐτοσχεδὸν ὁρμήθησαν·

 

 

Που ως άρπασ’ ο Δηίφοβος το κράνος του Ασκαλάφου

ο Μηριόνης πηδηκτά, σαν Άρης, τον επήρε

με λόγχην στον βραχίονα, και από το χέρι εκείνου

χάμω με βρόντον έπεσεν η περικεφαλαία.

Και ωσάν γεράκι εχύθηκε και πάλι ο Μηριόνης

κι έβγαλε απ’ τους βραχίονες την ρίζαν το κοντάρι

κι εσύρθη στους συντρόφους του. Κι εκείνον ο Πολίτης

αυτάδελφός του αγκαλιαστά τον πήρε του πολέμου

από την άχαρη βοήν στο μέρος όπου εμέναν

πίσω απ’ την μάχην τα γοργά πουλάρια του ζεμένα

στην τεχνικήν των άμαξαν  και τα’χε ο κυβερνήτης.

 

Δηΐφοβος μὲν ἀπ᾽ Ἀσκαλάφου πήληκα φαεινὴν

ἥρπασε, Μηριόνης δὲ θοῷ ἀτάλαντος Ἄρηϊ

δουρὶ βραχίονα τύψεν ἐπάλμενος, ἐκ δ᾽ ἄρα χειρὸς

αὐλῶπις τρυφάλεια χαμαὶ βόμβησε πεσοῦσα.  530

Μηριόνης δ᾽ ἐξ αὖτις ἐπάλμενος αἰγυπιὸς ὣς

ἐξέρυσε πρυμνοῖο βραχίονος ὄβριμον ἔγχος,

ἂψ δ᾽ ἑτάρων εἰς ἔθνος ἐχάζετο. τὸν δὲ Πολίτης

αὐτοκασίγνητος περὶ μέσσῳ χεῖρε τιτήνας

ἐξῆγεν πολέμοιο δυσηχέος, ὄφρ᾽ ἵκεθ᾽ ἵππους      535

ὠκέας, οἵ οἱ ὄπισθε μάχης ἠδὲ πτολέμοιο

ἕστασαν ἡνίοχόν τε καὶ ἅρματα ποικίλ᾽ ἔχοντες·

 

 

Κείνα στην μάχην έφεραν τον άνδρα που εβογγούσε

απ’ την αιματοστάλακτην πληγήν βασανισμένος.

Κι οι άλλοι με ατελεύτητην ορμήν επολεμούσαν.

οἳ τόν γε προτὶ ἄστυ φέρον βαρέα στενάχοντα

τειρόμενον· κατὰ δ᾽ αἷμα νεουτάτου ἔρρεε χειρός.

οἳ δ᾽ ἄλλοι μάρναντο, βοὴ δ᾽ ἄσβεστος ὀρώρει. 540

 

 

Στον Αφαρήα χύνεται Καλητορίδην πρώτος

ο Αινείας και μες στον λαιμόν αντίκρυ τον λογχίζει.

Δίπλα του γέρν’ η κεφαλή, κράνος ομού και ασπίδα

πέφτουν. Και ο ψυχοθεριστής ο θάνατος τον ζώνει.

Ο Αντίλοχος τον Θόωνα τον τήρησε, ως εστράφη,

και ορμώντας τον εκτύπησε και του’κοψε την φλέβα.

Που άνω εις τα νώτ’ αδιάκοπα πέρα ως το ζνίχι τρέχει,

την έκοψ’ όλην. Έπεσε τ’ ανάσκελα στο χώμα

κείνος μ’ αγκάλες πεταχτές στους ποθητούς συντρόφους.

ἔνθ᾽ Αἰνέας Ἀφαρῆα Καλητορίδην ἐπορούσας

λαιμὸν τύψ᾽ ἐπὶ οἷ τετραμμένον ὀξέϊ δουρί·

ἐκλίνθη δ᾽ ἑτέρωσε κάρη, ἐπὶ δ᾽ ἀσπὶς ἑάφθη

καὶ κόρυς, ἀμφὶ δέ οἱ θάνατος χύτο θυμοραϊστής.

Ἀντίλοχος δὲ Θόωνα μεταστρεφθέντα δοκεύσας   

οὔτασ᾽ ἐπαΐξας, ἀπὸ δὲ φλέβα πᾶσαν ἔκερσεν,

ἥ τ᾽ ἀνὰ νῶτα θέουσα διαμπερὲς αὐχέν᾽ ἱκάνει·

τὴν ἀπὸ πᾶσαν ἔκερσεν· ὃ δ᾽ ὕπτιος ἐν κονίῃσι

κάππεσεν, ἄμφω χεῖρε φίλοις ἑτάροισι πετάσσας.

 

 

Ο Αντίλοχος τότ’ όρμησε και τ’ άρματ’ απ’ τους ώμους

του έπαιρνε κι επρόσεχε, και κυκλωθέν του οι Τρώες

του κτύπαν την ευρύχωρην περίλαμπρην ασπίδα,

αλλά μέσα δεν δίνονταν  το τρυφερό του σώμα

καν ν’ αποσχίσουν, ότι εκεί του Νέστορος τον γόνον

ο κοσμοσείστης έσωζεν, όσα και αν πέφταν βέλη.

 

Ἀντίλοχος δ᾽ ἐπόρουσε, καὶ αἴνυτο τεύχε᾽ ἀπ᾽ ὤμων                                                                                

παπταίνων· Τρῶες δὲ περισταδὸν ἄλλοθεν ἄλλος

οὔταζον σάκος εὐρὺ παναίολον, οὐδὲ δύναντο

εἴσω ἐπιγράψαι τέρενα χρόα νηλέϊ χαλκῷ

Ἀντιλόχου· πέρι γάρ ῥα Ποσειδάων ἐνοσίχθων

Νέστορος υἱὸν ἔρυτο καὶ ἐν πολλοῖσι βέλεσσιν.   555

 

 

Ότι ποτέ δεν του’λειπαν εχθροί και αυτός σ’ εκείνους

εστρέφετο, ουδ’ ασάλευτο κρατούσε το κοντάρι,

αλλά το ετίναζε άπαυτα κι ή κάποιον ν’ ακοντίσει

μακρόθεν ή και από σιμά να ορμήσει εμέτρα ο νους του.

Τον είδε, πώς σημάδευε στο πλήθος, ο Ασιάδης

Αδάμας και του λόγχισε στην μέσην την ασπίδα,

αλλά στην άκρην νέκρωσεν ο μέγας κοσμοσείστης

και την ζωήν δεν του άφησε να πάρει του Αντιλόχου.

 

οὐ μὲν γάρ ποτ᾽ ἄνευ δηΐων ἦν, ἀλλὰ κατ᾽ αὐτοὺς

στρωφᾶτ᾽· οὐδέ οἱ ἔγχος ἔχ᾽ ἀτρέμας, ἀλλὰ μάλ᾽ αἰεὶ

σειόμενον ἐλέλικτο· τιτύσκετο δὲ φρεσὶν ᾗσιν

ἤ τευ ἀκοντίσσαι, ἠὲ σχεδὸν ὁρμηθῆναι.

ἀλλ᾽ οὐ λῆθ᾽ Ἀδάμαντα τιτυσκόμενος καθ᾽ ὅμιλον  

Ἀσιάδην, ὅ οἱ οὖτα μέσον σάκος ὀξέϊ χαλκῷ

ἐγγύθεν ὁρμηθείς· ἀμενήνωσεν δέ οἱ αἰχμὴν

κυανοχαῖτα Ποσειδάων βιότοιο μεγήρας.

καὶ τὸ μὲν αὐτοῦ μεῖν᾽ ὥς τε σκῶλος πυρίκαυστος

ἐν σάκει Ἀντιλόχοιο, τὸ δ᾽ ἥμισυ κεῖτ᾽ ἐπὶ γαίης· 565

 

 

Και ωσάν παλούκι φλογιστό μες στην ασπίδα εστάθη

μέρος κοντάρι κι έμεινε τ’ άλλο μισό στο χώμα.

Και στους συντρόφους να σωθεί τραβήχθη τότ’ εκείνος.

Κατάποδα τ’ ακόντι του του ρίχν’ ο Μηριόνης

κάτω απ’ τ’ αφάλι, ως τα κρυφά, στο μέρος όπου εξόχως

θανατερός στους άμοιρους θνητούς ο Άρης είναι.

Αυτού την λόγχην του’μπηξε και αυτός με το κοντάρι

εσπαρταρούσε ως σπαρταρά το βόδι όπου στα όρη

αφού το δέσαν στανικώς άνδρες τραβούν βουκόλοι.

Όμοια σπαρνούσε, όχι πολύν καιρόν ο κτυπημένος

ώσπου ’λθ’ εγγύς και ανέσπασε τ’ ακόντι ο Μηριόνης

από το σώμα κι έκλεισε τα μάτια του μαυρίλα.

 

ἂψ δ᾽ ἑτάρων εἰς ἔθνος ἐχάζετο κῆρ᾽ ἀλεείνων·

Μηριόνης δ᾽ ἀπιόντα μετασπόμενος βάλε δουρὶ

αἰδοίων τε μεσηγὺ καὶ ὀμφαλοῦ, ἔνθα μάλιστα

γίγνετ᾽ Ἄρης ἀλεγεινὸς ὀϊζυροῖσι βροτοῖσιν.

ἔνθά οἱ ἔγχος ἔπηξεν· ὃ δ᾽ ἑσπόμενος περὶ δουρὶ       

ἤσπαιρ᾽ ὡς ὅτε βοῦς τόν τ᾽ οὔρεσι βουκόλοι ἄνδρες

ἰλλάσιν οὐκ ἐθέλοντα βίῃ δήσαντες ἄγουσιν·

ὣς ὃ τυπεὶς ἤσπαιρε μίνυνθά περ, οὔ τι μάλα δήν,

ὄφρά οἱ ἐκ χροὸς ἔγχος ἀνεσπάσατ᾽ ἐγγύθεν ἐλθὼν

ἥρως Μηριόνης· τὸν δὲ σκότος ὄσσε κάλυψε.       575

 

 

Ο Έλενος τον μήνιγγα κτυπά του Δηιπύρου

με ξίφος, μέγα θρακικό, του ξεπετά το κράνος,

κι εκείνο μες στων μαχητών τα σκέλη ροβολάει,

και κάποιος απ’ τους Αχαιούς το σήκωσε από χάμου.

Του Δηιπύρου εσκέπασε τα μάτια μαύρη νύχτα.

 

Δηΐπυρον δ᾽ Ἕλενος ξίφεϊ σχεδὸν ἤλασε κόρσην

Θρηϊκίῳ μεγάλῳ, ἀπὸ δὲ τρυφάλειαν ἄραξεν.

ἣ μὲν ἀποπλαγχθεῖσα χαμαὶ πέσε, καί τις Ἀχαιῶν

μαρναμένων μετὰ ποσσὶ κυλινδομένην ἐκόμισσε·

τὸν δὲ κατ᾽ ὀφθαλμῶν ἐρεβεννὴ νὺξ ἐκάλυψεν.   580

 

 

Ο ανδράγαθος Μενέλαος λυπήθη, και το δόρυ

τινάζοντας φοβεριστά στον Έλενον εχύθη.

Και ο Έλενος τα κέρατα ετέντωσε του τόξου

και πρόθυμοι αντικρίσθηκαν ο Ατρείδης ν’ ακοντίσει

με λόγχην και ο Έλενος απ’ την χορδήν το βέλος.

Ο Πριαμίδης του’ριξε στα στήθη, αλλ’ ετινάχθη

μακράν από τον θώρακα το πικροφόρο ακόντι.

 

Ἀτρεΐδην δ᾽ ἄχος εἷλε βοὴν ἀγαθὸν Μενέλαον·

βῆ δ᾽ ἐπαπειλήσας Ἑλένῳ ἥρωϊ ἄνακτι

ὀξὺ δόρυ κραδάων· ὃ δὲ τόξου πῆχυν ἄνελκε.

τὼ δ᾽ ἄρ᾽ ὁμαρτήδην ὃ μὲν ἔγχεϊ ὀξυόεντι

ἵετ᾽ ἀκοντίσσαι, ὃ δ᾽ ἀπὸ νευρῆφιν ὀϊστῷ.          585

Πριαμίδης μὲν ἔπειτα κατὰ στῆθος βάλεν ἰῷ

θώρηκος γύαλον, ἀπὸ δ᾽ ἔπτατο πικρὸς ὀϊστός.

 

 

Και ως από φτυάρι διάπλατο, σ’ ένα μεγάλο αλώνι,

τα μελαμψά κουκιά σκιρτούν ή τα ρεβύθια πέρα,

καθώς αέρας τα φυσά και ο λιχνιστής τα παίζει,

όμοια και από τον θώρακα του ενδόξου Μενελάου

πολύ μακράν τινάχθηκε το φονικό κοντάρι.

 

ὡς δ᾽ ὅτ᾽ ἀπὸ πλατέος πτυόφιν μεγάλην κατ᾽ ἀλωὴν

θρῴσκωσιν κύαμοι μελανόχροες ἢ ἐρέβινθοι

πνοιῇ ὕπο λιγυρῇ καὶ λικμητῆρος ἐρωῇ,             590

ὣς ἀπὸ θώρηκος Μενελάου κυδαλίμοιο

πολλὸν ἀποπλαγχθεὶς ἑκὰς ἔπτατο πικρὸς ὀϊστός.

 

 

Και ο δυνατός Μενέλαος στο χέρι αυτό που εκράτει

το τόξο τον ελόγχισε και αντίκρυ αυτού στο τόξο

το χέρι του διαπέρασε η λόγχη, κι εκρεμούσε

το χέρι κάτω κι έσερνε το φράξινο κοντάρι

κι εις τους συντρόφους να σωθεί αυτός εσύρθη οπίσω.

 

Ἀτρεΐδης δ᾽ ἄρα χεῖρα βοὴν ἀγαθὸς Μενέλαος

τὴν βάλεν ᾗ ῥ᾽ ἔχε τόξον ἐΰξοον· ἐν δ᾽ ἄρα τόξῳ

ἀντικρὺ διὰ χειρὸς ἐλήλατο χάλκεον ἔγχος.      595

ἂψ δ᾽ ἑτάρων εἰς ἔθνος ἐχάζετο κῆρ᾽ ἀλεείνων

χεῖρα παρακρεμάσας· τὸ δ᾽ ἐφέλκετο μείλινον ἔγχος.

 

 

Και το’βγαλεν ο ψυχερός Αγήνωρ, και το χέρι

με μάλλινην καλόστριφτην του εφάσκιωσε σενδόνην

που ο πολεμάρχος έλαβεν απ’ τον ακόλουθόν του.

 

καὶ τὸ μὲν ἐκ χειρὸς ἔρυσεν μεγάθυμος Ἀγήνωρ,

αὐτὴν δὲ ξυνέδησεν ἐϋστρεφεῖ οἰὸς ἀώτῳ

σφενδόνῃ, ἣν ἄρα οἱ θεράπων ἔχε ποιμένι λαῶν.

 

 

Κι ίσια προς τον Μενέλαον ο Πείσανδρος εχύθη.

Μοίρα τον έφερνε κακή στο τέλος του θανάτου

να πέσει από το χέρι σου, Μενέλαε, στον αγώνα.

Και οπόταν επροχώρησαν κι ευρέθησαν αντίκρυ,

του Ατρείδ’ η λόγχη έγυρε αλλού κι εκείνον δεν επήρε

και την πλατιάν ο Πείσανδρος ασπίδα του Ατρείδη

κτύπησε, αλλά δεν μπόρεσε να έβγη πέρα η λόγχη.

Η ασπίδα την σταμάτησε και το κοντάρι εκόπη.

Και αυτός εχάρη μέσα του και νίκην εφαντάσθη.

 

Πείσανδρος δ᾽ ἰθὺς Μενελάου κυδαλίμοιο

ἤϊε· τὸν δ᾽ ἄγε μοῖρα κακὴ θανάτοιο τέλος δὲ

σοὶ Μενέλαε δαμῆναι ἐν αἰνῇ δηϊοτῆτι.

οἳ δ᾽ ὅτε δὴ σχεδὸν ἦσαν ἐπ᾽ ἀλλήλοισιν ἰόντες

Ἀτρεΐδης μὲν ἅμαρτε, παραὶ δέ οἱ ἐτράπετ᾽ ἔγχος, 

Πείσανδρος δὲ σάκος Μενελάου κυδαλίμοιο

οὔτασεν, οὐδὲ διὰ πρὸ δυνήσατο χαλκὸν ἐλάσσαι·

ἔσχεθε γὰρ σάκος εὐρύ, κατεκλάσθη δ᾽ ἐνὶ καυλῷ

ἔγχος· ὃ δὲ φρεσὶν ᾗσι χάρη καὶ ἐέλπετο νίκην.

 

 

Με το ασημόκομπο σπαθί πέφτει σ’ αυτόν ο Ατρείδης

και κάτω απ’ την ασπίδα του καλόχαλκην αξίνα

μέσα εις  στελιάρι ελάινο μακρύ και στιλβωμένο

φούκτωσε ο Πείσανδρος και μού να κτυπηθούν ορμούσαν.

Στης κόρυθος της φουντωτής τον κώνον δίδει κτύπον

ο Πείσανδρος, κι επάνωθεν της μύτης ο Ατρείδης

στο μέτωπο. Κι εκρότησαν τα κόκαλα κι επέσαν

στα πόδια εμπρός στα μάτια του στο χώμα αιματωμένα.

Και ως έπεσ’ έγινε κυρτός. Τον πάτησε στο στήθος

κείνος, του επήρε τ’ άρματα κι επάνω του εκαυχήθη:

Ἀτρεΐδης δὲ ἐρυσσάμενος ξίφος ἀργυρόηλον    610

ἆλτ᾽ ἐπὶ Πεισάνδρῳ· ὃ δ᾽ ὑπ᾽ ἀσπίδος εἵλετο καλὴν

ἀξίνην εὔχαλκον ἐλαΐνῳ ἀμφὶ πελέκκῳ

μακρῷ ἐϋξέστῳ· ἅμα δ᾽ ἀλλήλων ἐφίκοντο.

ἤτοι ὃ μὲν κόρυθος φάλον ἤλασεν ἱπποδασείης

ἄκρον ὑπὸ λόφον αὐτόν, ὃ δὲ προσιόντα μέτωπον

ῥινὸς ὕπερ πυμάτης· λάκε δ᾽ ὀστέα, τὼ δέ οἱ ὄσσε

πὰρ ποσὶν αἱματόεντα χαμαὶ πέσον ἐν κονίῃσιν,

ἰδνώθη δὲ πεσών· ὃ δὲ λὰξ ἐν στήθεσι βαίνων

τεύχεά τ᾽ ἐξενάριξε καὶ εὐχόμενος ἔπος ηὔδα·

 

 

«Να, πώς θ’ αφήστε γρήγορα των Δαναών τα πλοία,

ω Τρώες ανομώτατοι, για φόνους διψασμένοι.

Άλλες δεν φθάνουν εντροπές, το αδίκημα εις εμένα

εκάμετε, κακόσκυλα, χωρίς του αστραποφόρου

Διός ξενίου τον θυμόν ποσώς να στοχασθείτε,

που αυτός τους πύργους γρήγορα της πόλης σας θα ρίξει.

λείψετέ θην οὕτω γε νέας Δαναῶν ταχυπώλων    

Τρῶες ὑπερφίαλοι δεινῆς ἀκόρητοι ἀϋτῆς,

ἄλλης μὲν λώβης τε καὶ αἴσχεος οὐκ ἐπιδευεῖς

ἣν ἐμὲ λωβήσασθε κακαὶ κύνες, οὐδέ τι θυμῷ

Ζηνὸς ἐριβρεμέτεω χαλεπὴν ἐδείσατε μῆνιν

ξεινίου, ὅς τέ ποτ᾽ ὔμμι διαφθέρσει πόλιν αἰπήν·  625

 

 

Την νυμφευτή γυναίκα μου, που σας φιλοξενούσε,

επήρετε κι εφύγετε, και τόσους θησαυρούς μου.

Και τώρα πάλι μαίνεσθε τα ποντοπόρα πλοία

να κάψετε και τες ζωές να κόψτε των ηρώων.

Αλλά θα πέσ' η μάνητα του Άρη που σας καίει.

Δία πατέρα, ενώ θεών και ανθρώπων εις την γνώσιν

σε λέγουν πρώτον, από σε τούτα συμβαίνουν όλα.

Ιδού, πώς φίλος γίνεσαι προς προπετείς ανθρώπους

τους Τρώας, που ανομώτατην την γνώμην πάντοτ’ έχουν

και του πολέμου δεν μπορούν  την λύσσαν να κορέσουν.

 

οἵ μευ κουριδίην ἄλοχον καὶ κτήματα πολλὰ

μὰψ οἴχεσθ᾽ ἀνάγοντες, ἐπεὶ φιλέεσθε παρ᾽ αὐτῇ·

νῦν αὖτ᾽ ἐν νηυσὶν μενεαίνετε ποντοπόροισι

πῦρ ὀλοὸν βαλέειν, κτεῖναι δ᾽ ἥρωας Ἀχαιούς.

ἀλλά ποθι σχήσεσθε καὶ ἐσσύμενοί περ Ἄρηος.  630

Ζεῦ πάτερ ἦ τέ σέ φασι περὶ φρένας ἔμμεναι ἄλλων

ἀνδρῶν ἠδὲ θεῶν· σέο δ᾽ ἐκ τάδε πάντα πέλονται·

οἷον δὴ ἄνδρεσσι χαρίζεαι ὑβριστῇσι

Τρωσίν, τῶν μένος αἰὲν ἀτάσθαλον, οὐδὲ δύνανται

φυλόπιδος κορέσασθαι ὁμοιΐου πτολέμοιο.

 

 

Κόρον εις όλα ευρίσκομεν, στον ύπνον, στην αγάπην,

εις τον εξαίσιον χορόν και εις το τερπνό τραγούδι,

και σ’ όλα εκείνα ευφραίνεται πλιότερα ή στες μάχες

καθείς. Αλλ’ είναι αχόρταγοι στον πόλεμον οι Τρώες.».

 

πάντων μὲν κόρος ἐστὶ καὶ ὕπνου καὶ φιλότητος

μολπῆς τε γλυκερῆς καὶ ἀμύμονος ὀρχηθμοῖο,

τῶν πέρ τις καὶ μᾶλλον ἐέλδεται ἐξ ἔρον εἷναι

ἢ πολέμου· Τρῶες δὲ μάχης ἀκόρητοι ἔασιν.

 

 

 

ß                                                            à

G