ΙΛΙΑΔΟΣ  -  ΡΑΨΩΔΙΑ  Ν΄

(στίχοι  : 155-310)

[Μετάφραση : ΙΑΚΩΒΟΥ  ΠΟΛΥΛΑ]

 

Είπε, και εις όλους άναψε το θάρρος της ανδρείας.

Και μεταξύ τους μ’ έπαρσιν προχώρει ο Πριαμίδης

Δηίφοβος την κυκλωτήν προβάλλοντας ασπίδα

και διασκελούσεν ελαφρά μ’ εκείνην σκεπασμένος.

ὣς εἰπὼν ὄτρυνε μένος καὶ θυμὸν ἑκάστου.       155

Δηΐφοβος δ᾽ ἐν τοῖσι μέγα φρονέων ἐβεβήκει

Πριαμίδης, πρόσθεν δ᾽ ἔχεν ἀσπίδα πάντοσ᾽ ἐΐσην

κοῦφα ποσὶ προβιβὰς καὶ ὑπασπίδια προποδίζων.

 

 

Με ακόντι τον σημάδευσεν αντίκρυ ο Μηριόνης.

Δεν έσφαλεν, αλλ’ έβρηκε την ταύρινην ασπίδα

και δεν την διεπέρασε και το μακρύ κοντάρι

κατω απ’ την λόγχην κόπηκε. Κι εκείνος την ασπίδα

εμάκρυνε απ’ το σώμα του, του ανδρείου Μηριόνη

το λόγχισμα φοβούμενος. και τότ’ εσύρθη ο ήρως

στον λόχον των συντρόφων του, κι εχόλωσε η ψυχή του

ότι την νίκην έχασε και το κοντάρι εκόπη.

Κι εχύθη ευθύς διαβαίνοντας των Αχαιών τα πλοία

απ’ την σκηνήν άλλο μακρύ κοντάρι να σηκώσει.

 

Μηριόνης δ᾽ αὐτοῖο τιτύσκετο δουρὶ φαεινῷ

καὶ βάλεν, οὐδ᾽ ἀφάμαρτε, κατ᾽ ἀσπίδα πάντοσ᾽ ἐΐσην                                                                                  

ταυρείην· τῆς δ᾽ οὔ τι διήλασεν, ἀλλὰ πολὺ πρὶν

ἐν καυλῷ ἐάγη δολιχὸν δόρυ· Δηΐφοβος δὲ

ἀσπίδα ταυρείην** σχέθ᾽ ἀπὸ ἕο, δεῖσε δὲ θυμῷ

ἔγχος Μηριόναο δαΐφρονος· αὐτὰρ ὅ γ᾽ ἥρως

ἂψ ἑτάρων εἰς ἔθνος ἐχάζετο, χώσατο δ᾽ αἰνῶς

ἀμφότερον, νίκης τε καὶ ἔγχεος ὃ ξυνέαξε.

βῆ δ᾽ ἰέναι παρά τε κλισίας καὶ νῆας Ἀχαιῶν

οἰσόμενος δόρυ μακρόν, ὅ οἱ κλισίηφι λέλειπτο.

 

 

κι άλλοι μ’ ατελεύτητην βοήν επολεμούσαν,

πρώτος ο Τεύκρος φόνευσε τον Ίμβριον, που ήταν γόνος

του πολυϊππου Μέντορος και αυτός πριν του πολέμου

έμεινεν εις το Πήδαιον, και την Μηδεσικάστην,

την κόρην είχε νυμφευθεί την νόθην του Πριάμου.

Και ότ’ έφθασαν των Δαναών τα ισόπλευρα καράβια

στην Ίλιον ήλθε κι έλαμπε με τους καλούς των Τρώων.

Και ο Πρίαμος στο σπίτι του τον έβεπε ως υιόν του.

Κάτω απ’ τ’ αυτί τον τρύπησεν ο Τεύκρος με την λόγχην

και οπίσω την ανέσπασεν. Και ως μέλεγος, που σ’ άκρην

όρους μακρόθεν φανερού χαλκός τον ξεριζώνει,

σμίγει με την γην κλίνοντας τα τρυφερά του φύλλα,

έπεσε αυτός κι εβρόντησαν επάνω τ’ άρματά του.

 

οἳ δ᾽ ἄλλοι μάρναντο, βοὴ δ᾽ ἄσβεστος ὀρώρει.

Τεῦκρος δὲ πρῶτος Τελαμώνιος ἄνδρα κατέκτα    

Ἴμβριον αἰχμητὴν πολυΐππου Μέντορος υἱόν·

ναῖε δὲ Πήδαιον πρὶν ἐλθεῖν υἷας Ἀχαιῶν,

κούρην δὲ Πριάμοιο νόθην ἔχε, Μηδεσικάστην·

αὐτὰρ ἐπεὶ Δαναῶν νέες ἤλυθον ἀμφιέλισσαι,

ἂψ ἐς Ἴλιον ἦλθε, μετέπρεπε δὲ Τρώεσσι,            175

ναῖε δὲ πὰρ Πριάμῳ· ὃ δέ μιν τίεν ἶσα τέκεσσι.

τόν ῥ᾽ υἱὸς Τελαμῶνος ὑπ᾽ οὔατος ἔγχεϊ μακρῷ

νύξ᾽, ἐκ δ᾽ ἔσπασεν ἔγχος· ὃ δ᾽ αὖτ᾽ ἔπεσεν μελίη ὣς

ἥ τ᾽ ὄρεος κορυφῇ ἕκαθεν περιφαινομένοιο

χαλκῷ ταμνομένη τέρενα χθονὶ φύλλα πελάσσῃ·   

ὣς πέσεν, ἀμφὶ δέ οἱ βράχε τεύχεα ποικίλα χαλκῷ.

 

 

Κι επάνω του ως εχύνονταν να τον γυμνώσει ο Τεύκρος

ο Έκτωρ τον ακόντισε. Τον είδ’ αυτός και μόλις

εξέφυγε το χάλκινο κοντάρι. Τότ’ ο Έκτωρ

το τέκνον του Ακτορίωνος Κτεάτου μες στο στήθος

λόγχισε, τον Αμφίμαχον, που ορμούσεν εις την μάχην

και κάτω εβρόντησε νεκρός και ηχούσαν τ’ άρματά του.

 

Τον Έκτορα, ως εχύνετο το κράνος ν’ αφαιρέσει

του Αμφιμάχου, ελόγχισεν ο Τελαμωνιάδης.

Τεῦκρος δ᾽ ὁρμήθη μεμαὼς ἀπὸ τεύχεα δῦσαι·

Ἕκτωρ δ᾽ ὁρμηθέντος ἀκόντισε δουρὶ φαεινῷ.

ἀλλ᾽ ὃ μὲν ἄντα ἰδὼν ἠλεύατο χάλκεον ἔγχος

τυτθόν· ὃ δ᾽ Ἀμφίμαχον Κτεάτου υἷ᾽ Ἀκτορίωνος   

νισόμενον πόλεμον δὲ κατὰ στῆθος βάλε δουρί·

δούπησεν δὲ πεσών, ἀράβησε δὲ τεύχε᾽ ἐπ᾽ αὐτῷ.

Ἕκτωρ δ᾽ ὁρμήθη κόρυθα κροτάφοις ἀραρυῖαν

κρατὸς ἀφαρπάξαι μεγαλήτορος Ἀμφιμάχοιο·

 

 

Στην σάρκα όμως δεν έφθασεν. Ως τρομερά τον ζώναν

όλον τα χάλκιν’ άρματα. Μόνον μές στης ασπίδας

τον ομφαλόν τον κτύπησε, με δύναμιν μεγάλην

τον έσπρωξε, ώστ’ εσύρθη αυτός τω δύο νεκρών οπίσω,

και οι Δαναοί τους έσυραν. Ο Μενεσθεύς ο θείος

με τον Στιχίον, αρχηγοί κι οι δυο των Αθηναίων,

έφεραν εις τους Αχαιούς το σώμα του Αμφιμάχου.

Αἴας δ᾽ ὁρμηθέντος ὀρέξατο δουρὶ φαεινῷ      190

Ἕκτορος· ἀλλ᾽ οὔ πῃ χροὸς εἴσατο, πᾶς δ᾽ ἄρα χαλκῷ

σμερδαλέῳ κεκάλυφθ᾽· ὃ δ᾽ ἄρ᾽ ἀσπίδος ὀμφαλὸν οὖτα,

ὦσε δέ μιν σθένεϊ μεγάλῳ· ὃ δὲ χάσσατ᾽ ὀπίσσω

νεκρῶν ἀμφοτέρων, τοὺς δ᾽ ἐξείρυσσαν Ἀχαιοί.

Ἀμφίμαχον μὲν ἄρα Στιχίος δῖός τε Μενεσθεὺς 195

ἀρχοὶ Ἀθηναίων κόμισαν μετὰ λαὸν Ἀχαιῶν·

 

 

Τον Ίμβριον οι Αίαντες, ως αίγα δυο λεοντάρια,

που από τους σκύλους άρπαξαν, την φέρνουν στα σαγόνια

κρατώντας την ψηλά απ’ την γην ανάμεσα στα δάση,

ομοίως τότ’ οι Αίαντες εκείνον εκρατούσαν

ψηλά. Και τον εγύμνωναν, και ο ήρως Οϊλιάδης

έκοψε από τον απαλόν λαιμόν του το κεφάλι,

τόσον πολύ τον χόλωσεν ο φόνος του Αμφιμάχου,

και ως σφαίραν το εσφενδόνισεν ανάμεσα στα πλήθη.

Κι έπεσ’ εμπρός στου Έκτορος τα πόδια μες στο χώμα.

 

Ἴμβριον αὖτ᾽ Αἴαντε μεμαότε θούριδος ἀλκῆς

ὥς τε δύ᾽ αἶγα λέοντε κυνῶν ὕπο καρχαροδόντων

ἁρπάξαντε φέρητον ἀνὰ ῥωπήϊα πυκνὰ

ὑψοῦ ὑπὲρ γαίης μετὰ γαμφηλῇσιν ἔχοντε,      200

ὥς ῥα τὸν ὑψοῦ ἔχοντε δύω Αἴαντε κορυστὰ

τεύχεα συλήτην· κεφαλὴν δ᾽ ἁπαλῆς ἀπὸ δειρῆς

κόψεν Ὀϊλιάδης κεχολωμένος Ἀμφιμάχοιο,

ἧκε δέ μιν σφαιρηδὸν ἑλιξάμενος δι᾽ ὁμίλου·

Ἕκτορι δὲ προπάροιθε ποδῶν πέσεν ἐν κονίῃσι. 205

 

 

Και τότε οργήν αισθάνθηκεν ο Ποσειδών και πόνον

που ο ποθητός του ανεψιός φονεύθη στον αγώνα.

Κι εγύριζε των Αχαιών ανάμεσα στα πλοία

να τους θαρρύνει και όλεθρον των Τρώων να γεννήσει.

 

 

καὶ τότε δὴ περὶ κῆρι Ποσειδάων ἐχολώθη

υἱωνοῖο πεσόντος ἐν αἰνῇ δηϊοτῆτι*,

βῆ δ᾽ ἰέναι παρά τε κλισίας καὶ νῆας Ἀχαιῶν

ὀτρυνέων Δαναούς, Τρώεσσι δὲ κήδεα τεῦχεν.

 

 

Ο δοξαστός Ιδομενεύς εκεί τον απαντούσε,

που ερχόταν από σύντροφον μ’ ακόντι λαβωμένον

στο γόνα και τον έφεραν οι σύντροφοι απ’ την μάχην.

 

Ἰδομενεὺς δ᾽ ἄρα οἱ δουρικλυτὸς ἀντεβόλησεν  210

ἐρχόμενος παρ᾽ ἑταίρου, ὅ οἱ νέον ἐκ πολέμοιο

ἦλθε κατ᾽ ἰγνύην βεβλημένος ὀξέϊ χαλκῷ.

 

 

Τον σύστησε στους ιατρούς και αυτός εις την σκηνήν του

επήγαινε ολοπρόθυμος να πολεμήσει ακόμη.

Εις αυτόν είπε ο Ποσειδών με την φωνήν που επήρε

του Ανδραιμονίδη Θόαντος, οπού στην Καλυδώνα

βασίλευε των Αιτωλών και στην Πλευρώνα όλων,

και τον τιμούσαν ως θεόν: «Ειπέ μου, Ιδομενέα,

ω βουληφόρε των Κρητών, οι τρομεροί τι εγίναν

φοβερισμοί που οι Δαναοί φοβέριζαν τους Τρώας;»

 

τὸν μὲν ἑταῖροι ἔνεικαν, ὃ δ᾽ ἰητροῖς ἐπιτείλας

ἤϊεν ἐς κλισίην· ἔτι γὰρ πολέμοιο μενοίνα

ἀντιάαν· τὸν δὲ προσέφη κρείων ἐνοσίχθων[1]    215

εἰσάμενος φθογγὴν Ἀνδραίμονος υἷϊ Θόαντι

ὃς πάσῃ Πλευρῶνι καὶ αἰπεινῇ Καλυδῶνι

Αἰτωλοῖσιν ἄνασσε, θεὸς δ᾽ ὣς τίετο δήμῳ·

Ἰδομενεῦ Κρητῶν βουληφόρε ποῦ τοι ἀπειλαὶ

οἴχονται, τὰς Τρωσὶν ἀπείλεον υἷες Ἀχαιῶν;    220

 

 

Και των Κρητών ο αρχηγός, ο Ιδομενεύς αντείπεν:

 

«Θνητός δεν πταίει, Θόαντα, κανείς, όσο γνωρίζω

εγώ, και όλ’ ηξεύρομεν το έργον του πολέμου.

Κανείς δεν ολιγοψυχεί, κανένας από φόβον

να ξετινάξει δεν ζητεί το βάρος του πολέμου.

Πλην θέλει ο μεγαδύναμος, ως φαίνεται, ο Κρονίδης

μακράν απ’ τ’ Άργος όλοι εδώ αδόξως να χαθούμε.

Αλλά συ, Θόαντ’, άφοβος πολεμιστής ως πρώτα

που και άλλους, αν τους έβλεπες οκνούς, παρακινούσες

σήκωνε τώρα την φωνήν τους άνδρες να εμψυχώσεις.».

 

τὸν δ᾽ αὖτ᾽ Ἰδομενεὺς Κρητῶν ἀγὸς ἀντίον ηὔδα·

ὦ Θόαν οὔ τις ἀνὴρ νῦν γ᾽ αἴτιος, ὅσσον ἔγωγε

γιγνώσκω· πάντες γὰρ ἐπιστάμεθα πτολεμίζειν.

οὔτέ τινα δέος ἴσχει ἀκήριον οὔτέ τις ὄκνῳ

εἴκων ἀνδύεται πόλεμον κακόν· ἀλλά που οὕτω     

μέλλει δὴ φίλον εἶναι ὑπερμενέϊ Κρονίωνι

νωνύμνους ἀπολέσθαι ἀπ᾽ Ἄργεος ἐνθάδ᾽ Ἀχαιούς.

ἀλλὰ Θόαν, καὶ γὰρ τὸ πάρος μενεδήϊος ἦσθα,

ὀτρύνεις δὲ καὶ ἄλλον ὅθι μεθιέντα ἴδηαι·

τὼ νῦν μήτ᾽ ἀπόληγε κέλευέ τε φωτὶ ἑκάστῳ.   230

 

 

Απάντησεν ο Ποσειδών σ’ αυτόν ο κοσμοσείστης:

«Ιδομενέα, μη ποτέ γυρίσει από την Τροίαν

και σκύλοι εδώ να τον χαρούν, εκείνος οπού αφήνει

την μάχην θεληματικώς εις τούτην την ημέραν.

Αλλ’ άμε, πάρε τ’άρματα, γύρισ’ εδώ να ιδούμε

ευθύς, αν κατορθώσουμε κάτι καλόν και μόνοι

και από δειλούς αν ενωθούν, κάποια γεννάται ανδρεία,

κι είμεθα εμείς και με καλούς καλοί να μετρηθούμε.».

Είπε, κι εχύθηκε ο θεός κει που βροντούσε η μάχη.

 

τὸν δ᾽ ἠμείβετ᾽ ἔπειτα Ποσειδάων ἐνοσίχθων·

Ἰδομενεῦ μὴ κεῖνος ἀνὴρ ἔτι νοστήσειεν

ἐκ Τροίης, ἀλλ᾽ αὖθι κυνῶν μέλπηθρα γένοιτο,

ὅς τις ἐπ᾽ ἤματι τῷδε ἑκὼν μεθίῃσι μάχεσθαι.

ἀλλ᾽ ἄγε τεύχεα δεῦρο λαβὼν ἴθι· ταῦτα δ᾽ ἅμα χρὴ                                                                                    

σπεύδειν, αἴ κ᾽ ὄφελός τι γενώμεθα καὶ δύ᾽ ἐόντε.

συμφερτὴ δ᾽ ἀρετὴ πέλει ἀνδρῶν καὶ μάλα λυγρῶν,

νῶϊ δὲ καί κ᾽ ἀγαθοῖσιν ἐπισταίμεσθα μάχεσθαι.

ὣς εἰπὼν ὃ μὲν αὖτις ἔβη θεὸς ἂμ πόνον ἀνδρῶν·

 

 

Και ως έφθασεν ο Ιδομενεύς στην εύμορφην σκηνήν του,

κι εζώσθη τα λαμπρ’ άρματα, κι επήρε δυο κοντάρια,

κι εκίνησεν ως κεραυνός, που εφούκτωσε ο Κρονίδης

και απ’ τον φωτερόν Όλυμπον ετίναξε να δείξει

μέγα σημείον των θνητών, και πέρ’ αστράφτει η λάμψις.

Όμοια κι εκείνου ως έτρεχεν ελάμπαν τ’ άρματά του.

Και ακόμη στην σκηνήν εγγύς τον ήβρε ο Μηριόνης

ο ακόλουθός του ως πήγαινεν άλλην να πάρει λόγχην.

Ἰδομενεὺς δ᾽ ὅτε δὴ κλισίην εὔτυκτον ἵκανε         240

δύσετο τεύχεα καλὰ περὶ χροΐ, γέντο δὲ δοῦρε,

βῆ δ᾽ ἴμεν ἀστεροπῇ ἐναλίγκιος, ἥν τε Κρονίων

χειρὶ λαβὼν ἐτίναξεν ἀπ᾽ αἰγλήεντος Ὀλύμπου

δεικνὺς σῆμα βροτοῖσιν· ἀρίζηλοι δέ οἱ αὐγαί·

ὣς τοῦ χαλκὸς ἔλαμπε περὶ στήθεσσι θέοντος.  245

Μηριόνης δ᾽ ἄρα οἱ θεράπων ἐῢς ἀντεβόλησεν

ἐγγὺς ἔτι κλισίης· μετὰ γὰρ δόρυ χάλκεον ᾔει

οἰσόμενος· τὸν δὲ προσέφη σθένος Ἰδομενῆος·

 

 

«Υιέ του Μόλου αδάμαστε», του είπε ο Ιδομενέας,

«ω ποθητέ μου όσο κανείς των φίλων, Μηριόνη,

πώς  εδώ ήλθες και άφησες τον ιερόν αγώνα;

Μη βέλος σ’ εύρηκε πικρό κι η άκρη του σε σφάζει;

Ή μηνυτής μου έρχεσαι, διότι ούδ’ εγώ θέλω

αργός να μείνω εις τες σκηνές, αλλά να πολεμήσω.».

 

Μηριόνη Μόλου υἱὲ πόδας ταχὺ φίλταθ᾽ ἑταίρων

τίπτ᾽ ἦλθες πόλεμόν τε λιπὼν καὶ δηϊοτῆτα;      250

ἠέ τι βέβληαι, βέλεος δέ σε τείρει ἀκωκή,

ἦέ τευ ἀγγελίης μετ᾽ ἔμ᾽ ἤλυθες; οὐδέ τοι αὐτὸς

ἧσθαι ἐνὶ κλισίῃσι λιλαίομαι, ἀλλὰ μάχεσθαι.

 

 

Και προς αυτόν ο συνετός αντείπε Μηριόνης:

 

«Ω Ιδομενέα, των Κρητών χαλκοχιτώνων πρώτε,

ήλθα να πάρω, αν σου’μεινε εις τες σκηνές κανένα

κοντάρι, ότι μου εκόπηκεν εκείνο που εφορούσα,

του υπερηφάνου ως κτύπησα Δηιφόβου την ασπίδα.».

 

τὸν δ᾽ αὖ Μηριόνης πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·

Ἰδομενεῦ, Κρητῶν βουληφόρε χαλκοχιτώνων,  255

ἔρχομαι εἴ τί τοι ἔγχος ἐνὶ κλισίῃσι λέλειπται

οἰσόμενος· τό νυ γὰρ κατεάξαμεν ὃ πρὶν ἔχεσκον

ἀσπίδα Δηϊφόβοιο βαλὼν ὑπερηνορέοντος.

 

 

 

Και των Κρητών ο αρχηγός ο Ιδομενεύς αντείπεν:

 

«Κοντάρι’ αν θέλεις κι είκοσι θα έβρης στην σκηνήν μου

στον λαμπρόν τοίχον στυλωτά, των Τρώων, που φονεύω

άρματα αιματοστάλακτα, διότι εγώ να κάμνω

με τους εχθρούς τον πόλεμον δεν συνηθώ μακρόθεν,

όθεν κοντάρια, κόρυθες και ομφαλωτές ασπίδες

και ακτινοβόλοι θώρακες μου υπάρχουν φυλαγμένοι.».

τὸν δ᾽ αὖτ᾽ Ἰδομενεὺς Κρητῶν ἀγὸς ἀντίον ηὔδα·

δούρατα δ᾽ αἴ κ᾽ ἐθέλῃσθα καὶ ἓν καὶ εἴκοσι δήεις    

ἑσταότ᾽ ἐν κλισίῃ πρὸς ἐνώπια παμφανόωντα

Τρώϊα, τὰ κταμένων ἀποαίνυμαι· οὐ γὰρ ὀΐω

ἀνδρῶν δυσμενέων ἑκὰς ἱστάμενος πολεμίζειν.

τώ μοι δούρατά τ᾽ ἔστι καὶ ἀσπίδες ὀμφαλόεσσαι

καὶ κόρυθες καὶ θώρηκες λαμπρὸν γανόωντες.  265

 

 

 

Και προς αυτόν ο συνετός αντείπε Μηριόνης:

 

«Πολλά ’χω λάφυρα κι εγώ παρμέν’ από τους Τρώες

εις την σκηνήν. Αλλά σιμά δεν είναι να τα λάβω.

Ότι ουδ’ εμέ δεν άφησε, πιστεύω, η πρωτη ανδρεία.

Και όταν ανάφτει λυσσερό το πείσμα του πολέμου

στην μάχην, δόξαν των ανδρών, προβάλλω με τους πρώτους

κι εάν κανείς των Αχαιών χαλκοχιτώνων άλλος

τούτο δεν ξεύρει, καν εσύ, θαρρώ να το γνωρίζεις.».

τὸν δ᾽ αὖ Μηριόνης πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·

καί τοι ἐμοὶ παρά τε κλισίῃ καὶ νηῒ μελαίνῃ

πόλλ᾽ ἔναρα Τρώων· ἀλλ᾽ οὐ σχεδόν ἐστιν ἑλέσθαι.

οὐδὲ γὰρ οὐδ᾽ ἐμέ φημι λελασμένον ἔμμεναι ἀλκῆς,

ἀλλὰ μετὰ πρώτοισι μάχην ἀνὰ κυδιάνειραν     270

ἵσταμαι, ὁππότε νεῖκος ὀρώρηται πολέμοιο.

ἄλλόν πού τινα μᾶλλον Ἀχαιῶν χαλκοχιτώνων

λήθω μαρνάμενος, σὲ δὲ ἴδμεναι αὐτὸν ὀΐω.

 

 

Και των Κρητών ο αρχηγός: «Πόσον γενναίος είσαι

το ξεύρω. Να το λέγεις συ ποσώς δεν είναι ανάγκη.

Διότι αν εκλεγόμασθεν οι πρώτοι πολεμάρχοι

δια το καρτέρι, όπ’ άσφαλτα διακρίνετ’ η ανδρεία

όπου ο δειλός γνωρίζεται και δείχνεται ο γενναίος –

 

τὸν δ᾽ αὖτ᾽ Ἰδομενεὺς Κρητῶν ἀγὸς ἀντίον ηὔδα·

οἶδ᾽ ἀρετὴν οἷός ἐσσι· τί σε χρὴ ταῦτα λέγεσθαι;     

εἰ γὰρ νῦν παρὰ νηυσὶ λεγοίμεθα πάντες ἄριστοι

ἐς λόχον, ἔνθα μάλιστ᾽ ἀρετὴ διαείδεται ἀνδρῶν,

ἔνθ᾽ ὅ τε δειλὸς ἀνὴρ ὅς τ᾽ ἄλκιμος ἐξεφαάνθη·

 

 

του ανάνδρου βλέπεις τη θωριά να συναλλάζει χρώμα,

δεν τον αφήν’ η αστήρικτη ψυχή του να ησυχάζει,

αλλά στες δυο φτέρνες του συχνά καθίζει επάνω,

σφόδρα η καρδιά του βροντά στα στήθη, ως βλέπει εμπρός του

τες μοίρες, και τα δόντια του τριζοκοπούν στο στόμα.

 

 

τοῦ μὲν γάρ τε κακοῦ τρέπεται χρὼς ἄλλυδις ἄλλῃ,

οὐδέ οἱ ἀτρέμας ἧσθαι ἐρητύετ᾽ ἐν φρεσὶ θυμός,  280

ἀλλὰ μετοκλάζει καὶ ἐπ᾽ ἀμφοτέρους πόδας ἵζει,

ἐν δέ τέ οἱ κραδίη μεγάλα στέρνοισι πατάσσει

κῆρας ὀϊομένῳ, πάταγος δέ τε γίγνετ᾽ ὀδόντων·

 

 

Αλλ’ ο γενναίος την θωριά δεν άλλαξε, αλλά μένει

εις την καθίστραν άφοβος με τους ανδρειωμένους

και ολόψυχα παρακαλεί πότε ν’ αρχίσει η μάχη. –

Και μήδ’ αυτού δεν θα’ψεγε κανείς την δύναμίν σου.

Διότι αν λόγχη σ’ έβρισκε μαχόμενον ή ξίφος

μήτε στο ζνίχι θα’πεφτε το βέλος ή στην πλάτην,

αλλά στα στήθη θα’πληκτεν εμπρός ή την γαστέρα,

ως πρόθυμος θα πρόβαλλες μες στους συντρόφους πρώτος.

τοῦ δ᾽ ἀγαθοῦ οὔτ᾽ ἂρ τρέπεται χρὼς οὔτέ τι λίην

ταρβεῖ, ἐπειδὰν πρῶτον ἐσίζηται λόχον ἀνδρῶν,  

ἀρᾶται δὲ τάχιστα μιγήμεναι ἐν δαῒ λυγρῇ·

οὐδέ κεν ἔνθα τεόν γε μένος καὶ χεῖρας ὄνοιτο.

εἴ περ γάρ κε βλεῖο πονεύμενος ἠὲ τυπείης

οὐκ ἂν ἐν αὐχέν᾽ ὄπισθε πέσοι βέλος οὐδ᾽ ἐνὶ νώτῳ,

ἀλλά κεν ἢ στέρνων ἢ νηδύος ἀντιάσειε               290

πρόσσω ἱεμένοιο μετὰ προμάχων ὀαριστύν.

 

 

Αλλ’ ας μη στέκωμεν εδώ σα νήπια μωρολόγα

μήπως απότολμος κανείς πικρά μας ονειδίσει.

Αλλ’ άμε, πάρε απ’ την σκηνήν το στερεό κοντάρι.».

 

Είπεν αυτά και ο ισόπαλος του Άρη Μηριόνης

γρήγορα επήρε απ’ την σκηνήν το χάλκινο κοντάρι

κι έτρεξε πάλι όλος φωτιά προς τον Ιδομενέα.

 

ἀλλ᾽ ἄγε μηκέτι ταῦτα λεγώμεθα νηπύτιοι ὣς

ἑσταότες, μή πού τις ὑπερφιάλως νεμεσήσῃ·

ἀλλὰ σύ γε κλισίην δὲ κιὼν ἕλευ ὄβριμον ἔγχος.

ὣς φάτο, Μηριόνης δὲ θοῷ ἀτάλαντος Ἄρηϊ     295

καρπαλίμως κλισίηθεν ἀνείλετο χάλκεον ἔγχος,

βῆ δὲ μετ᾽ Ἰδομενῆα μέγα πτολέμοιο μεμηλώς.

 

 

Ο Άρης ως ο φονικός ορμά στην μάχη κι έχει

σιμά τον Φόβον, δυνατόν κι ατρόμητον υιόν του,

που και τον γενναιότερον πολεμιστήν φοβίζει.

Από την Θράκην έρχονται και οι δυο θωρακοφόροι

στων Φλεγυών τον ανδρικόν λαόν ή των Εφύρων.

Και αυτών δεν στέργουν τες ευχές και εις άλλους δίδουν νίκην.

Ομοίως μ’ άρματα λαμπρά  στην μάχην κατεβαίναν

οι πολεμάρχ’ Ιδομενεύς ομού και Μηριόνης.

 

οἷος δὲ βροτολοιγὸς Ἄρης πόλεμον δὲ μέτεισι,

τῷ δὲ Φόβος φίλος υἱὸς ἅμα κρατερὸς καὶ ἀταρβὴς

ἕσπετο, ὅς τ᾽ ἐφόβησε ταλάφρονά περ πολεμιστήν· 

τὼ μὲν ἄρ᾽ ἐκ Θρῄκης Ἐφύρους μέτα θωρήσσεσθον,

ἠὲ μετὰ Φλεγύας μεγαλήτορας*· οὐδ᾽ ἄρα τώ γε

ἔκλυον ἀμφοτέρων, ἑτέροισι δὲ κῦδος ἔδωκαν·

τοῖοι Μηριόνης τε καὶ Ἰδομενεὺς ἀγοὶ ἀνδρῶν

ἤϊσαν ἐς πόλεμον κεκορυθμένοι αἴθοπι χαλκῷ.   305

 

 

«Ω Δευκαλίδην», του’λεγεν ο Μηριόνης πρώτος,

«πόθεν στα πλοία του στρατού να προχωρήσεις θέλεις.

Στο δεξιόν, στο μεσινόν ή στ’ αριστερό μέρος;

Ότι εκεί πλέον παρ’ αλλού, θαρρώ, στενοχωρούνται

οι ανδρειωμένοι Δαναοί απ’ των εχθρών τα πλήθη.».

 

τὸν καὶ Μηριόνης πρότερος πρὸς μῦθον ἔειπε·

Δευκαλίδη πῇ τὰρ μέμονας καταδῦναι ὅμιλον;

ἢ ἐπὶ δεξιόφιν παντὸς στρατοῦ, ἦ ἀνὰ μέσσους,

ἦ ἐπ᾽ ἀριστερόφιν; ἐπεὶ οὔ ποθι ἔλπομαι οὕτω

δεύεσθαι πολέμοιο κάρη κομόωντας Ἀχαιούς.  310

 

 

 

ß                                                            à

G

 


 


[1]Πάλι, ο συγκεκριμένος θεός (ΠΟΣΕΙΔΩΝ) παίρνει μορφή και φωνή ανθρώπου για να επικοινωνήσει με τους Αχαιούς.

*Ο Παυσανίας  Θ, 36, 3, θεωρεί πως πρόκειται για την   θεσπρωτική Εφύρα  που εντοπίστηκε στα νότια της σημερινής Πάργας, σε μικρή απόσταση ανατολικά των εκβολών του Αχέροντα σε λόφο βρισκόμενο στη συμβολή του Αχέροντα με τον Κωκυτό. Κάτω από την Εφύρα σχηματιζόταν η Αχερουσία λίμνη. Το όνομα της Εφύρας διατηρήθηκε μέχρι τον Θουκυδίδη [1, 46]. Αργότερα αναφέρεται ως Κίχυρος [Στράβων 7, 324]. Ο Παυσανίας εκφράζει τη γνώμη πως ο Αρης και ο Φόβος που αναφέρονται εδώ πήγαν στους ΕΦΥΡΟΥΣ της Θεσπρωτίας. Πλησιέστερα όμως στη Θράκη απ’ όπου ο Αρης και ο γιος του ξεκίνησαν, ήταν η Εφύρα της Θεσσαλίας [κατόπιν Κραννών]. Γι’ αυτό υποστηρίχθηκε πως ο Ποιητής είχε στο νου του αυτήν την Εφύρα και τους περισσότερο γνωστούς Φλεγύες της Θεσσαλίας.


Η περιοχή της Θεσπρωτικής ΕΦΥΡΑΣ, πάντως, ήταν πολύ σημαντική.
Βλ.
Παυσανίας 9, 30, 6. Αλλοι έχουν πει πως η σύζυγος του Ορφέα [Ευρυδίκη] είχε πεθάνει πριν από αυτόν και πως ο Ορφέας είχε πάει γι’ αυτήν στην ΑΟΡΝΟ της Θεσπρωτίας, όπου υπήρχε νεκυομαντείο από τα παλιά χρόνια. Πιστεύοντας πως η ψυχή της Ευρυδίκης τον ακολουθούσε και μη βρίσκοντάς την όταν στράφηκε πίσω, αυτοκτόνησε από τη λύπη του.

 

[Το νεκυομαντείο της Θεσπρωτίας έπεσε στην αφάνεια πολύ προ του Παυσανία,  ο οποίος είχε γι’ αυτό μια αόριστη γνώση. [βλ. και Παυσ. 1, 17, 5, οπου λέει πως ο Θησέας είχε πάει εκεί]. Σήμερα το μαντείο έγινε γνωστό με την επιμελημένη ανασκαφή του από τον καθηγητή Σωτ. Δάκαρη 1962-1964. Βρισκόταν στα νότια της Πάργας, κοντά στις εκβολές του Αχέροντα (στο Ιόνιο πέλαγος) σε ένα ύψωμα ακριβώς πάνω από την συμβολή του Αχέροντα με τον Κωκυτό –δηλαδή στην Θεσπρωτική ΕΦΥΡΑ. Η λατρεία ήταν πολύ παλιά αλλά η ανασκαφή έδειξε πως μνημειακές κατασκευές δεν υπήρχαν εκεί προ του 230 π.Χ. Το τέλος του μαντείου συμπίπτει με την καταστροφή του από του Ρωμαίους το 168 π.Χ.]

 



* O Αμφίμαχος.



** Η ασπίδα του Δηίφοβου πρέπει να ήταν ιδιαίτερης κατασκευής, και πολύ ανθεκτική. [Βλ. και ΡΑΨΩΔΙΑ Χ, στ. 294, όπου ο Δηίφοβος αποκαλείται ‘λευκάσπις’].